بارگذاری…

تجارت جهانی تن ماهیان

چکیده ای بر تجارت جهانی ماهیان تن در سالهای اخیر

براساس گزارش FAO، بسته شدن سه ماهه صید FAD (Fish Aggregating Device) تون ماهیان اقیانوس آرام غربی و مرکزی از ماه جولای به اجرا گذاشته شده و صید آن به سطح متوسط کاهش یافت. در تایلند، انبارهای دپو تکمیل باقی می ماند و همچنان حمل و نقل در بندر بانکوک ادامه دارد. تخلیه کانتینر ها از اقیانوس آرام غربی و مرکزی به طور کلی خوب بوده است و عرضه مواد خام اولیه تامین شده و توانسته قیمت ماهی اسکیپ جک را یکبار دیگر به شدت کاهش دهد.

حجم صید در اقیانوس هند نسبتاً کم بوده و برخی از کشتی ها با پرچم اتحادیه اروپا و سی شل صید را ادامه می دهند. با این حال گزارش شده است که هر دو هفته یکبار این کشتی ها به علت نامساعد بودن شرایط جوی به خشکی بازگشته اند و انتظار می رود با مساعد شدن جو روند بهبود یابد. سفارشات برای حفظ بازار ماهی زرده ادامه داشته است. در همین حال موجودی انبارهای کنسروسازی محلی ثابت بوده است. قیمت اسکیپ جک کاهش یافته و قیمت زرده پایدار باقی مانده است.
آمریکا در طی سه ماهه اول سال ۲۰۱۸، ۵٫۲ % کمتر از مدت مشابه سال قبل ماهی تون تازه یا سرد را وارد کرده است. ماهی یلوفین از جمله گونه های اصلی دسته تون ماهیان کامل تازه است، اما واردات از منابع اصلی در طی این دوره کاهش یافته است؛ به طور خاص از سری لانکا، مالدیو، فیلیپین و ترینیدادوتوباگو، اما واردات از منابع آمریکای لاتین همانند ونزوئلا، سورینام، اکوادور و پاناما افزایش یافته است.

عرضه مواد اولیه

عرضه جهانی مواد اولیه کنسرو ماهی تون در سال ۲۰۱۷ نسبت به سال ۲۰۱۶ پایین بوده است. ورود کشتی ها از ناحیه غربی و مرکزی اقیانوس آرام در نیمه اول سال ناامید کننده بود. دو سوم از منابع جهانی ماهی اسکیپ جک در این مناطق وجود دارد. در طی بسته شدن صید(FAD) از جولای تا اکتبر، قیمت هر تن اسکیپ جک CFR بانکوک به ۲۴۰۰-۱۹۰۰ دلار افزایش یافت و تقاضای کنسرو سازی های تایلند بیشترین کاهش را به ثبت رساند. در ابتدای ماه نوامبر سال ۲۰۱۷ میزان صید بهبود یافت و قیمتها روند نزولی خود را آغاز کرد و تا انتهای دوره به ۱۷۰۰ دلار به ازای هر تن رسید که البته با ضعیف شدن تقاضای کنسرو ماهی تون در اروپا و آمریکای شمالی همراه شد.

بازار ماهی تون تازه و منجمد (غیر کنسرو شده)

تقاضای جهانی برای ماهی تون کنسرو نشده به ویژه محصولات لوین (ماهی تون پس از پخت اولیه، امعا و احشا،گوشت تیره و … آن جدا گردیده و سپس در کیسه های پلاستیکی بسته بندی و منجمد می کنند) فیله و استیک منجمد آن بهتر از کنسرو ماهی تون است. در تجارت بین المللی قیمت ها در طول سال ۲۰۱۷ ثابت باقی ماند و واردات کشورهای آمریکا، ژاپن و اتحادیه اروپا افزایش یافت.

آمریکا:

ایالات متحده در سال ۲۰۱۷، ۲٫۶ % بیشتر از سال ۲۰۱۶ ماهی تون غیر کنسرو شده از آسیا و آمریکای لاتین وارد کرد که نزدیک ۶۰ هزار تن ماهی تون تازه و منجمد می باشد.
بیش از ۵۰ % این واردات ماهی استیک و لوین بوده است که به علت عمر ماندگاری بالاتر در مقایسه با ماهی تون تازه از طرف خریداران و بازاریابان ترجیح داده شده است. عرضه عمدتاً از اندونزی، ویتنام، فیلیپین، تایلند و چین بود. در سال ۲۰۱۷ در مقایسه با سال ۲۰۱۶ ماهی تون یلوفین تازه ارزش افزوده شده تا ۳۳ % افزایش داشت و توسط کانادا، ژاپن، اسپانیا و ترکیه با قیمت متوسط ۲۱ دلار برای هر کیلوگرم عرضه شده است. واردات بلوفین اقیانوس اطلس به ایالات متحده از ۵ تن سال ۲۰۱۶ به ۴۴ تن در سال ۲۰۱۷ رسید.

ژاپن:

واردات کل غذاهای دریایی به ژاپن در سال ۲۰۱۷ افزایش یافت. با بهبود وضعیت اقتصادی و افزایش درآمد میزان مصرف نیز بهبود یافت اما این روند در تجارت ساشیمی ماهی تون دیده نشد. واردات ماهی تون تازه در سال ۲۰۱۷ کمترین میزان سال های اخیر را نشان می دهد به طوری که نسبت به سال ۲۰۱۳ تقریباً ۵۰ % کاهش یافته است.

ساشیمی تون تبدیل به یک انتخاب فصلی برای مصرف کنندگان ژاپنی شده و ماهی سالمون وارد شده از شیلی و نروژ که نسبتاً مقرون به صرفه تر است یک رقیب جدی برای ماهی تون گران قیمت می باشد. با این وجود میزان واردات ماهی تون منجمد به ژاپن در سال ۲۰۱۷ به میزان ۴٫۵ % نسبت به سال ۲۰۱۶ افزایش یافته است، که این امر به دلیل افزایش واردات ماهی اسکیپ جک و آلباکورا جهت فراوری محصولات بوشی (پخته و خشک شده) و کنسرو ماهی تون می باشد. در سال های اخیر واردات محصول لوین منجمد به ویژه از ماهی تون بلوفین مدیترانه به ژاپن، به منظور تامین تقاضای فعلی خرده فروشی ها و کترینگ ها افزایش داشته است.

اتحادیه اروپا:

واردات فیله تون منجمد به اتحادیه اروپا در سال های اخیر افزایش یافته است، که نشان می دهد تقاضای خوب و جدی برای ماهیان دریایی با ارزش افزوده بالا به ویژه برای رستوران های بزرگ فراهم شده است. اصلی ترین تامین کنندگان کشورهای ویتنام، کره جنوبی، مکزیک و اکوادور می باشند که رشد ۷ % را شاهد هستیم و به ۲۴۳۰۰ تن در سال ۲۰۱۷ در مقایسه با ۱۹۲۰۰ تن در سال ۲۰۱۵ و ۲۲۷۰۰ تن سال ۲۰۱۶ رسیده است. در این دوره مورد ارزیابی، واردات فیله اره ماهی منجمد یا سرد (که صید ضمنی ماهی تون می باشد) نیز ۳۳ % افزایش یافته و به ۴۵۰۰ تن رسیده است که عمدتاً توسط ویتنام، سری لانکا و اندونزی تامین می شود.

بازارکنسرو ماهی تون

تجارت بین المللی کنسرو تون و تون فراوری شده در سال ۲۰۱۷ تحت تاثیر قیمت بالای مواد خام قرار گرفت، همچنین افزایش تقاضا برای لوین تون، کاهش صادرات کنسروهای معمولی در بسیاری از بازارهای سنتی و نوظهور و همچنین افزایش علاقه مصرف کنندگان به محصولات با ارزش افزوده بالاتر در بازارهای توسعه یافته را شاهد بودیم.

در سال ۲۰۱۷ روند صادرات ماهی تون کنسرو شده و فراوری شده با هم ترکیب شده است. تایلند که به عنوان بزرگ ترین تولید کننده ماهی تون کنسرو شده و فراوری شده شناخته می شود، در سال ۲۰۱۷ نسبت به سال قبل صادرات کمتری به بازارهای جهانی داشته است که دلیل اصلی آن کاهش تقاضا در بازارهای مهم نوظهور در خاورمیانه (مصر، لیبی و عربستان سعودی) و همچنین آسیای جنوب شرقی بوده است.

روند صادرات مثبت اکوادور و فیلیپین به اتحادیه اروپا که از تعرفه ترجیحی بهره می برند می تواند به فروش بالاتر لوین پخته شده همچون کنسرو تون منجر شود. بیش از یک سوم صادرات اکوادور به اتحادیه اروپا را لوین پخته شده تشکیل می دهد.

قیمت های نسبتاً پایین اسکیپ جک منجمد در طی سال های ۲۰۱۶-۲۰۱۴ سبب شد تقاضای خوبی در بازارهای نوظهور خاورمیانه ایجاد کند. این موضوع در بازار بزرگ آمریکا و اتحادیه اروپا وجود نداشت، در حالی که چنین افزایشی در گوشت روشن ماهی تون در نمک (اسکیپ جک و یلوفین) حتی در قیمت های پایین تر وجود نداشت. این یک نشانه قوی است که تقاضا برای این دسته از کنسرو های ماهی تون در بسیاری از بازارهای غربی کاهش یافته است. با این حال تقاضا برای ماهی آلباکور کنسرو شده یا کیسه شده (Pouched) با ارزش افزوده بالا در آمریکا و اروپای غربی افزایش یافته است. رشد واردات ایالات متحده در سال ۲۰۱۷ منجر به افزایش خرید محصولات آلباکور ارزش افزوده شده منجر گردید (با ۱۴ % افزایش به ۲۸۱۰۰ تن رسید.) که خود نشان دهنده افزایش رغبت مصرف کنندگان به محصولات با کیفیت برتر می باشد. این در حالی است که واردات تون گوشت روشن (اسکیپ جک و یلوفین) در این سال ۱۲ % نسبت به سال ۲۰۱۶ کاهش یافت (به ۹۹۴۰۰ تن رسید). اتحادیه اروپا بیش از ۷۰۰ هزار تن محصولات کنسرو تون وارد کرد که ۱۴۰ هزار تن آن، ماهی تون پیش پخت شده بود.

پنج بازار برتر اروپا شامل ایتالیا (۱۲۹۶۰۰ تن و رشد ۱۲٫۷ %) ، اسپانیا (۱۲۱۶۰۰ تن با رشد ۲۸٫۴ %)، انگلستان (۱۰۶۹۰۰ تن کاهش ۶٫۷ %)، فرانسه (۹۸۳۰۰ تن با رشد ۷ % ) و آلمان (۸۴۲۰۰ تن با رشد ۲۰٫۴ %) بود. به طور مشخص ۷۰ % (۵۸۵۳۰۰ تن) واردات اتحادیه اروپا را تون کنسرو/فراوری شده توسط کشورهای غیر اروپایی همچون اکوادور (۱۴۲۳۰۰ تن، رشد ۲۵٫۳ %)، موریتانی (۵۵۷۰۰ تن، رشد ۳٫۲ %)، سی شل (۵۱۶۰۰ تن، کاهش ۶٫۳ % )، فیلیپین (۵۰۱۰۰ تن، رشد ۴۰ %) و گینه نو (۳۸۱۰۰ تن با رشد ۳۲٫۷ %) صورت گرفته است. این کشور ها از تعرفه های ترجیحی اتحادیه اروپا بهره می برند.

آسیا و اقیانوسیه

واردات کنسرو ماهی تون در بازارهای نو ظهور آسیای مرکزی و خاورمیانه ضعیف شده است. افزایش واردات در بسیاری از بازارهای متوسط تا بزرگ در خاورمیانه به دلیل افزایش قیمت مواد خام و کاهش تقاضای محلی ناشی از ناآرامی های سیاسی متوقف شده است. افت قابل توجهی در صادرات تایلند به مصر، لیبی، عربستان، اردن، یمن و کویت اتفاق افتاده است. در سال ۲۰۱۷ گرچه واردات در بیشتر بازارهای آسیای جنوب شرقی کاهش یافت اما ارزهای ملی قوی همچون ژاپن و استرالیا کمک کرد که روند کلی واردات این کشورها مثبت باقی بماند. واردات ماهی تون کنسرو/ فراوری شده به ژاپن ۴٫۲ % افزایش داشت و به میزان ۶۳ هزار تن رسید که ۵۶۰۰ تن از این مقدار محصول کاتسوبوشی(لوین خشک شده/آب پز ماهی تون) را شامل می شود. ژاپن کنسرو تون با ارزش افزوده بالا را برای مصرف داخلی تولید می کند. واردات در استرالیا نیز به ۴۵۶۰۰ تن رسید که نسبت به سال ۲۰۱۶، ۱٫۷ % رشد داشت.

قیمت:

در سال ۲۰۱۷ با وجود کاهش تقاضا برای کنسرو ماهی تون در جهان، اما قیمت مواد خام اولیه در طی سه ماهه نخست ۲۰۱۸ بالا باقی ماند. در سال ۲۰۱۷ میانگین قیمت CFR بانکوک برای اسکیپ جک یرای هر تن به ۱۸۴۱ دلار رسید در حالی که در سال ۲۰۱۶ برای هر تن ۱۴۳۱ دلار پرداخت می شد که علت آن محدودیت صید در مناطق اصلی صیادی در دنیا بود.
قیمت اسکیپ جک در دسامبر ۲۰۱۷ با افت شروع شد (۱۷۰۰ دلار برای هر تن) به طوری که در اواخر مارس ۲۰۱۸ به ۱۵۰۰ دلار کاهش یافت.

منبع: FAO-Globefish