Loading…

ضرورت همسویی تشکل های بخش شیلاتی

سالهاست که بحث اثرگذاری و کارکرد تشکل های شیلاتی در میان فعالان صنعت مطرح است و به لحاظ اهمیت موضوع، مجددا به بازنگری و تبیین این مبحث می پردازیم. همکاران عزیز به خاطر دارند که سخن آغازین تعداد زیادی از بولتن های اتحادیه به این موضوع بسیار مهم اختصاص داشته و هر بار تلاش داشته ایم که از منظری خاص به بحث تشکل ها بپردازیم.

در یکی دو ماه اخیر مجددا با تحولاتی که در این حوزه ایجاد شد بحث اثرگذاری تشکل ها به یک موضوع مورد بحث در محافل شیلاتی تبدیل شد. در گروه تلگرامی پر جنب و جوش “کانون پرورش دهندگان ماهیان گرمابی” که یک جمعیت قریب ۲۰۰۰ نفری را پوشش می دهد سوالی با این مضمون مطرح شد که ” در شرایط فعلی حضور تعاونی ها و تشکل ها چه کمکی به افزایش راندمان و پایداری می کند؟ ” این پرسشی مهم است که پاسخ به آن می تواند گره گشای بسیاری از مسائل باشد.

عموما انتظار ما این است که تشکل­ها معجزه­گر باشند و حلال همه مشکلات؛ در حالی که چنین انتظاری فقط هنگامی صحیح و به جاست که پیش شرط­های لازم آن وجود داشته باشد. این پیش شرط­ها چیست؟ و اساسا چه تصوری از یک “تشکل خوب” داریم؟

برای ورود به بحث ابتدا باید شناخت استانداردی از یک تشکل اقتصادی خوب به دست داد. به بیان ساده­تر باید همه ما بدانیم که یک تشکل اقتصادی، یک اتحادیه یا انجمن صنفی خوب چه انجمن و اتحادیه شیلاتی است و چه ویژگی­هایی باید داشته باشد؟ رهبران این تشکل چه کسانی می­توانند باشند؟ و آن­ها چه خصوصیت­هایی را باید داشته باشند؟

بدون آن که خود را در چارچوب تعاریف کلاسیک و گسترده­ای که در متون مختلف در این موارد مطرح شده محدود کنیم، بر اساس تجریه بیست و چند ساله در بخش شیلات، می­توانیم ویژگی­های مورد نظر خود را برشماریم:

۱) کنش­گری تشکل­های شیلاتی نباید متاثر از خطوط سیاسی باشد و منافع اعضا را درگیر حمایت یا عدم حمایت از این یا آن دولت کند.

۲) علاوه بر آن نباید همانند تشکل­های سیاسی که در آن اکثریت در برابر اقلیت تصمیم گیری می­کند عمل نمایند بلکه مبتنی بر کار کارشناسی (حتی اگر مخالف نظر تعداد کثیری از اعضا باشد) به کنشگری بپردازد و به اقناع اعضا بپردازد. به عبارت دیگر همواره معتثد باشد که کار کارشناسی اصل است نه چیز دیگر.

۳) متعلق به همه اعضا باشد؛ پیشبرد منافع مشترک اعضا در برابر دولت، سازمان­ها و دیگر گروه­های ذینفع را مدنظر قرار دهد.

۴) یک تشکل حقیقی مبتنی بر انتخابات شفاف باشد.

۵) رهبرانش مهارت لازم را داشته باشند؛ از نیازهای خاص و منافع اعضا آگاه بوده و از قدرت لابی گری و تعامل بالایی برخوردار باشند و حضوری فعال در عرصه عمومی نشان دهند.

۶) هیئت مدیره باید شامل نمایندگانی از طرف همه بخش­های مختلف و نیز شرکت­های بزرگ

باشد و اینان وقت­گذاری کافی داشته و کاملا با هم هماهنگ باشند.

۷) و نهایتا این که نسبت قابل توجهی از اعضا (اعم از کوچک­ها و بزرگ­ها) را در درون خود گرد آورد و از پشتیبانی همه جانبه اعضا برخوردار باشد.

البته ویژگی­های دیگری را هم می­توان برشمرد لیکن به همین مقدار هم که بررسی می کنیم  مشاهده می شودکه تشکل­های موجود شیلاتی کشور دچار نقصان و کمبودهای فراوانی هستند.

همه ما می­دانیم مادامی که در یک صنعت، دو پیشنهاد و دو صدا توسط دو انجمن و تشکل بر روی میز دولت قرار می­گیرد، دولت هر دو را به کناری می­نهد و بلکه بعضا برای فرار از پاسخگویی یا فرافکنی در توجه به درخواست­ها، به این دوگانگی دامن می­زند. بررسی وضع موجود نشان می­دهد که اولا تفرقه و پراکندگی­های موجود باعث تضعیف تشکل­های ما در همگرایی و گفتگو شده است و ثانیا مدیران فعلی تشکل­های شیلاتی ما عموما به این که صدای واحد از اصول فعالیت تشکلی است اعتقاد عملیاتی ندارند (هر چند که در سخن ادعا فراوان است).

اخیرا با چند اتفاق به ظاهر ساده ولی به شدت آسیب زا مواجه بودیم. از یک سو شاهد دو شقه شدن صنعت ماهیان سردابی بودیم و امروز دو تشکل مدعی رهبری و نمایندگی پرورش دهندگان قزل آلا را شاهد هستیم که هر دو عنوان “سراسری” و “ملی بودن” را یدک می­کشند.

از سوی دیگر عملکرد اتحادیه گرمابی مورد سوال و تردید بسیاری از فعالان صنعت پرورش کپور ماهیان قرار گرفته است. در عین حال مکاتبات و مراجعاتی به اتاق بازرگانی برای ایجاد تردید در عملکرد اتحادیه تولید و تجارت آبزیان ایران انجام شده است. همه این­ها در شرایطی است که ما همگی روزانه امکان تماس و ملاقات و مذاکره با یکدیگر را داریم اما همان آفتی که متاسفانه به جان مسئولان تراز اول کشورمان افتاده گریبان گیر فعالان و مدیران تشکل­های موجود شده است. اگر در کشور ما سران قوا و مقامات عالیه از طریق سخنرانی و مصاحبه با رسانه­های عمومی و در انظار میلیون­ها ایرانی و میلیاردها خارجی به هم پیام می­دهند و  از یکدیگر انتقاد می­کنند، مدیران تشکل­های شیلاتی هم در کانال­های تلگرامی و مراجعه به مقامات دولتی (وزارت جهاد کشاورزی، تعاون، اتاق بازرگانی، اتاق تعاون و …) به زیرآبزنی همدیگر مشغولند!! و از هر امکانی برای تضعیف دیگری استفاده می­کنند؛ غافل از اینکه این اقدامات نه تنها هیچ کمکی به اعضای صنف نمی­کند، بلکه همچون سم مهلکی بر پیکره زخم خورده آنان اثر منفی می­گذارد.

مسلم است که گلایه، انتقاد، اختلاف دیدگاه و تفاوت منافع وجود دارد لیکن اگر حسن نیتی در کار باشد و منیت مطرح نباشد با همگرایی و گفتگو به راحتی می­توان این آثار سوء را برطرف ساخت. اتحادیه تولید و تجارت آبزیان ایران و هیئت مدیره و دبیرکل آن به تمام نقایص و ضعف­های خود واقف هستند و آمادگی کامل خود را به تعامل، گفتگو و ایجاد صدای واحد در صنف اعلام می­دارند. ما به سهم خود در ایجاد این همسویی و هم افزایی تلاش کرده و خواهیم کرد و قطعا فعالان زیر بخش شیلاتی به یاد دارند که مواضع رسمی اتحادیه هرگز نفی تشکل­های رسمی دیگر نبوده و در آینده هم نخواهد بود؛ علیرغم آن که بی­مهری­های برخی دوستان شامل حال اتحادیه بوده است. البته فرهنگ مشارکت و کار تشکلی در کشور ما به شدت ضعیف است و این شامل تشکل­های شیلاتی نیز هست اما صنعت شیلات نشان داده است که می­تواند راه جدیدی در همین حوزه باز کند. آمارها این را می­گوید و پیشینه ممتاز زیر بخش شیلات حکایت از تفاوت چشمگیر وضعیت ما با سایر بخش­های حوزه کشاورزی (و شاید دیگر بخش­های اقتصادی کشور) دارد.

صنعتی که تنها ۰٫۲ % کل بهره برداران بخش کشاورزی را تشکیل می­دهد ولی حدود ۰٫۹ % کل تولید این بخش را دارد (یعنی ۴٫۵ برابر راندمان بهتر) و ۱۰ % کل صادرات بخش کشاورزی را به خود اختصاص داده (۱۱ برابر نسبت به سایر بخش­ها) قطعا می­تواند در حوزه هم افزایی تشکل­ها، شفاف سازی و خدمات رسانی بهتر به اعضا نیز پیشتاز فعالیت تشکلی باشد.

به امید آن روز که چندان دور نیست…