اخبار بخش یادداشتهای صنعت (Industry Notes) اینفوفیش شماره 3 سال 2026
ترجمه : خانم دکتر زینب خدایی کارشناس همکار اتحادیه
قسمت دوم : بازار و فرآوری
بخش سوم بازارها/بازاریابی (MARKETS/MARKETING)
اندونزی/ایالات متحده – افزایش ۱۱ درصدی ارزش صادرات در سال ۲۰۲۵
کل حجم صادرات میگوی اندونزی در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۰۱,۱۱۳ تن برآورد شده است که تقریباً مشابه سال ۲۰۲۴ است. با این حال، ارزش صادرات با ۱۱ درصد افزایش به حدود ۱.۷۸ میلیارد دلار رسید که دلیل آن میانگین قیمتهای فروش بالاتر و تغییر استراتژیک به سمت محصولات فرآوریشده با ارزش بالاتر بود.
گونه اصلی صادراتی، میگوی پاسفیک سفید (P. vannamei) بود که ۹۷,۱۹۲ تن را شامل میشد و ۲ درصد نسبت به سال گذشته افزایش داشت. میگوی فرآوریشده، از جمله محصولات پختهشده و مرینیتشده (طعمدار شده)، با ۹ درصد افزایش به ۵۶,۶۱۲ تن رسید.
بزرگترین بازار همچنان ایالات متحده بود که ۶۲ درصد از کل حجم صادرات را در سال ۲۰۲۵ به خود اختصاص داد. این امر بهرغم چندین مورد برگشت محمولهها توسط مقامات آمریکایی در ماه جولای به دلیل آلودگی به سزیم-۱۳۷ رخ داد. با این حال، صادرات پس از اقدام سریع دولت از سر گرفته شد، اقدامی که منجر شد سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) به اندونزی اولین مرجع صدور گواهینامه در جهان را برای تأیید محصولات صیدی عاری از تشعشع اعطا کند.
در همین حال، صادرات به اتحادیه اروپا با ۴۱ درصد افزایش به ۱۰,۵۱۷ تن رسید، در حالی که ارسال محمولهها به چین با ۲۷ درصد افزایش به ۱۳,۷۵۳ تن رسید. رشد صادرات برای ژاپن (۶+ درصد) و کانادا (۳۴+ درصد) نیز مشاهده شد.
وزارت امور دریایی و صید هدف صادرات میگو برای سال ۲۰۲۶ را ۱.۵ میلیارد دلار تعیین کرده است. با این حال، تحلیلگران صنعت هشدار میدهند که ممکن است در سال جاری چالشهای بیشتری وجود داشته باشد، چرا که ایالات متحده و سایر بازارهای بزرگ همزمان با تغییرات در سیاستهای تجاری، الزامات ایمنی مواد غذایی را تشدید میکنند.
میگوی پخته شده صادراتی از اندونزی
هند/ اتحادیه اروپا – تعرفههای پایینتر برای تقویت رقابتپذیری در بازارهای کلیدی محصولات دریایی
انتظار میرود توافقنامه تجارت آزاد هند و اتحادیه اروپا از طریق حذف تدریجی اکثر تعرفههای ماهی و محصولات دریایی و رساندن آنها به صفر، موقعیت بازار هند را در تجارت محصولات دریایی اروپا به طور قابلتوجهی ارتقا دهد. ذینفعان صنعت میگویند حذف عوارض گمرکی، رقابتپذیری قیمت صادراتی را بهویژه برای میگوی منجمد، ماهی منجمد، دهانپایان (ماهی مرکب/کاتل فیش) و محصولات دریایی فرآوریشده که پیش از این با عوارض وارداتی سنگین اتحادیه اروپا مواجه بودند، بهبود میبخشد. هزینههای نهایی کمتر برای صادرکنندگان هندی میتواند به افزایش سهم بازار در کشورهای اتحادیه اروپا تبدیل شود، جایی که تقاضا قوی اما حساسیت به قیمت بالاست.
تحلیلگران بازار پیشبینی میکنند که مزایای قیمتی ناشی از حذف عوارض برای صادر کنندگان هندی اجازه میدهد تا رقابت بهتری با تأمینکنندگان جنوب شرقی آسیا، آفریقا و آمریکای لاتین داشته باشند، جایی که دسترسی بدون تعرفه یا ترجیحی از قبل تحت ترتیبات مختلف تجاری وجود دارد. برای خریداران حساس به قیمت در اتحادیه اروپا، کاهش عوارض وارداتی ممکن است منجر به افزایش حجم ارسال کالا از هند شود، بهویژه در بخشهایی مانند میگو و سرپایان، جایی که زنجیرههای تأمین هند میتوانند معیارهای مقیاس و کیفیت را برآورده کنند. انتظار میرود جدولهای تعرفهای انتقالی، با حذف فوری برخی عوارض و حذف برخی دیگر در طول زمان، سرعت رشد صادرات و پویایی قیمتگذاری را در میان گروههای محصول پس از اجرای توافقنامه شکل دهند.
کانادا/ویتنام – گواهی بهداشتی جدید برای صادرات
در ژانویه ۲۰۲۶، آژانس بازرسی مواد غذایی کانادا (CFIA) اعلام کرد که یک گواهی بهداشتی جدید برای صادرات محصولات ماهی های باله دار (finfish) به ویتنام نهایی شده است. این گواهی (AQAH-1112) فقط برای صادرات فیلهها و استیکهای ماهی شکمخالیشده اعمال میشود که برای تجارت خردهفروشی جهت مصرف انسانی آماده و بستهبندی شدهاند؛ آن هم در مورد گونههای حساس خاصی از ماهیها که در آبهایی صید شدهاند که رسماً توسط CFIA به عنوان مناطق آلوده به بیماریهای فهرستشده در سازمان جهانی بهداشت حیوانات (WOAH) اعلام شدهاند. نمونهها شامل سالمون اقیانوس اطلس پرورشی (Salmo salar)، سالمون اقیانوس آرام وحشی و پرورشی (.Oncorhynchus spp) و شاهماهی وحشی (.Clupea spp) است.
اندونزی –افزایش تقاضا برای پنگاسیوس با ارزش افزوده
طیف وسیعی از محصولات پنگاسیوس با ارزش افزوده در اندونزی تولید و توزیع میشوند که با ذائقه و ترجیحات محلی سازگار شدهاند. به طور معمول، گوشت پنگاسیوس چرخ شده و به عنوان یک جزء در محصولات سوریمی با ارزش افزوده مانند توپکهای ماهی، کیک ماهی، ناگت و استیک خرچنگ استفاده میشود. بر اساس یک برآورد، یک تن پنگاسیوس خام مخلوط شده با نشاسته میتواند چندین تن محصول نهایی به دست دهد؛ در ادامه، قیمت آن سه یا چهار برابر بالاتر تنظیم میشود.
پانگاسیوس در سوپ تند و ترش (پندانگ)
سایر نمونههای محصولات محبوب با ارزش افزوده عبارتند از: کنسرو پنگاسیوس، جایی که تکههای ماهی در سس گوجهفرنگی، کاری یا روغن چیلی تند بستهبندی میشوند؛ فرآوری به شکل یک میانوعده شبهجیرکی (تکه گوشت خشکشده) ساختهشده از ماهی خشک و نمکسود شده؛ پنگاسیوس دودی؛ یا سرو در یک سوپ سنتی ترش و تند معروف به پیندانگ (pindang). غذاهای آماده مصرف نیز سهم بزرگتری از بازار داخلی را به دست میآورند، به طوری که یکی از محصولات محبوب، فیلههای پنگاسیوس پختهشده با گیاهان معطر است که در کیسههای رتورت ( مقاوم به حرارت) بستهبندی و پلمب شدهاند.
ژاپن –تداوم تقاضای قوی برای غذاهای آماده مایکروویو
شرکت نیسوی (Nissui) طیف وسیعی از غذاهای ماهی آماده مایکروویو خود را به عنوان بخشی از سری غذاهای منجمد «چاشنی امروز» (Kyo no Okazu) عرضه کرده است. ماهی ماکرل نمکی کبابی، ماهی ماکرل اسپانیایی ژاپنی کبابی به سبک سایکیو (Scomberomorus niphonius) و ماهی ماکرل سرخشده با آلو/شیسو (نوعی ریحان) برای خانوارهای پرمشغله، تکنفره و خانوادههای با درآمد دوگانه طراحی شدهاند و جایگزینی مغذی و راحت برای آشپزی سنتی ارائه میدهند. آنها همچنین منعکسکننده تقاضای قوی در ژاپن برای غذاهای آماده، بهویژه غذاهای مایکروویوی هستند.
این شرکت برای اولین بار محصولات آبزی آماده مایکروویو خود را در سال ۲۰۱۳ عرضه کرد. دادههای صنعت ارجاعشده توسط نیسوی نشان میدهد که وعدههای غذایی برپایه ماهی به دلیل مشخصات تغذیهای خود همچنان محبوب هستند، اما اغلب در آشپزی خانگی به دلیل زمان آمادهسازی، بوهای ماندگار و چالشهای مربوط به بخشبندی و پسماند نادیده گرفته میشوند.
جهانی – افزایش قیمت ماهی تن همزمان با کاهش عرضه و رشد هزینههای سوخت
بازارهای جهانی ماهی تن هوور مسقطی (skipjack tuna) نشانههایی از فشار رو به بالای قیمت را نشان میدهند، زیرا کاهش فعالیت صیادی و افزایش هزینههای سوخت، عرضه مواد خام را محدود کرده است. صید در اقیانوس آرام غربی و مرکزی (WCPO)، منطقه اصلی صید هوور مسقطی در جهان، در هفتههای اخیر کاهش یافته و تحویل به مراکز کلیدی فرآوری مانند بانکوک در تایلند را محدود کرده است. قیمتهای پیشنهادی برای مواد خام حدود ۱۰ تا ۲۰ دلار در هر تن بالاتر از کف محدودههای قیمتی اخیر افزایش یافته است. اگرچه قیمتها تاکنون نسبتاً پایدار ماندهاند، اما تعادل عرضه و تقاضا در حال محدودتر شدن است. اگر فعالیت صیادی بهبود نیابد، احتمالاً قیمتها در طول مارس–آوریل ۲۰۲۶ به سمت سقف محدودههای فعلی حرکت خواهند کرد. در عین حال، هزینههای بالاتر انرژی مرتبط با تنشهای ژئوپلیتیک، هزینههای عملیاتی ناوگانهای صیادی را افزایش میدهد، جایی که سوخت معمولاً ۳۰ تا ۵۰ درصد از کل هزینهها را شامل میشود. انتظار میرود محدودیتهای مداوم عرضه همراه با هزینههای عملیاتی بالا، از افزایش بیشتر قیمتها و نوسانات بیشتر بازار در ماههای آینده حمایت کند.
ایالات متحده/جهانی – تعرفهها و افزایش قیمتها تقاضای محصولات دریایی ایالات متحده را تغییر میدهد
اقدامات تجاری معرفیشده توسط ایالات متحده در سال ۲۰۲۵، در ترکیب با افزایش قیمت محصولات دریایی، هم زنجیرههای تأمین جهانی و هم الگوهای مصرف داخلی را در بزرگترین بازار محصولات دریایی جهان تغییر میدهد. ایالات متحده همچنان به شدت به واردات وابسته است و حدود ۸۰ درصد از عرضه محصولات دریایی آن را واردات تشکیل میدهد و واردات سالانه آن به حدود ۲.۸۶ میلیون تن میرسد. تغییرات در ساختارهای تعرفهای شروع به تغییر پویایی منبعیابی کرده است و صادرکنندگان را وادار میکند تا استراتژیهای بازار را مجدداً ارزیابی کنند و در برخی موارد، جریانهای تجاری را به سمت آسیا، بهویژه چین، هدایت نمایند.
تأثیر تعرفهها در میان گروههای محصول ناهماهنگ بوده است. میگو در میان محصولاتی بوده که بیشترین تأثیر را پذیرفته است؛ به طوری که عوارض بالاتر باعث کاهش رقابتپذیری برای برخی از تأمینکنندگان سنتی شده و در عین حال فرصتهایی را برای دیگران ایجاد کرده است. در همان زمان، افزایش عدم قطعیت تجاری به نوسان در قیمتگذاری، قراردادها و تصمیمات خرید در سراسر زنجیره ارزش محصولات دریایی دامن زده است. افزایش قیمتها نیز شروع به تأثیرگذاری بر رفتار مصرفکننده کرده است. دادههای خردهفروشی اخیر نشان میدهد که رشد ارزش از حجم پیشی گرفته است که این امر حاکی از الگوهای خرید محتاطانهتر است. در ژانویه ۲۰۲۶، فروش محصولات دریایی منجمد از نظر ارزش ۴.۵ درصد افزایش یافت، در حالی که حجم آن ۳.۸ درصد کاهش داشت. محصولات دریایی تازه نیز روند مشابهی را دنبال کردند، به طوری که فروش ۳.۷ درصد افزایش یافت اما مصرف تا حد زیادی بدون تغییر باقی ماند. میگو به عنوان شاخص کلیدی حساسیت به قیمت ظاهر شده است. قیمت میگوی تازه ۱۷.۳ درصد افزایش یافت، در حالی که مصرف ۱۸.۴ درصد کاهش یافت و روندهای مشابهی در محصولات منجمد مشاهده شد. در نتیجه، مصرفکنندگان به طور فزایندهای به سمت گزینههای مقرونبهصرفهتر مانند کنسرو ماهی تون، سوریمی و ماهیان سفید حرکت میکنند که قیمتهای پایینتر و ماندگاری طولانیتری را ارائه میدهند. هزینههای بالاتر مواد غذایی بر کانالهای خرید نیز تأثیر میگذارد و تقاضای خردهفروشی نسبت به مصرف در رستورانها تابآوری بیشتری نشان میدهد. اگر روندهای فعلی ادامه یابد، بازار محصولات دریایی ایالات متحده ممکن است شاهد تنظیمات بیشتری در الگوهای منبعیابی و ترجیحات مصرف باشد.
جهانی- تنشهای کشتیرانی، تجارت سوریمی را تحت فشار هزینه قرار میدهد
افزایش تنشهای ژئوپلیتیک در خاورمیانه هزینههای لجستیک و انرژی را افزایش داده و صنعت جهانی سوریمی را تحت فشار قرار داده است. نرخهای بالاتر کرایه حمل، حق بیمه و هزینههای سوخت بر جابجایی محصولات دریایی فرآوریشده، از جمله اقلام برپایه سوریمی مانند کیک ماهی و استیکهای خرچنگ تأثیر میگذارد. تولید جهانی سالانه بین ۸۵۰,۰۰۰ تا ۱ میلیون تن برآورد میشود که اکثریت آن در منطقه آسیا-اقیانوسیه متمرکز است. بهرغم افزایش هزینهها، تقاضا به دلیل مقرونبهصرفه بودن و راحتی مصرف، نسبتاً پایدار باقی مانده است. با این حال، افزایش مداوم هزینههای حملونقل و انرژی ممکن است رقابت را تشدید کرده و بر قیمتگذاری در بازارهای جهانی تأثیر بگذارد.
نیوزیلند – تنشهای خاورمیانه صادرات محصولات دریایی نیوزیلند را مختل میکند
تشدید تنشهای ژئوپلیتیک در خاورمیانه شروع به تأثیرگذاری بر بخش محصولات دریایی نیوزیلند کرده است و صادرکنندگان با اختلال در مسیرهای کشتیرانی و افزایش هزینههای عملیاتی مواجه هستند. نمایندگان صنعت گزارش میدهند که بیثباتی در منطقه بر لجستیک، از جمله دسترسی به بنادر و جدولهای زمانی تحویل تأثیر میگذارد. برخی از محمولههایی که در ابتدا برای بازارهای خاورمیانه در نظر گرفته شده بودند، مجبور به تغییر مسیر شدهاند که منجر به زمان ترانزیت طولانیتر و هزینههای حمل اضافی شده است. در موارد خاص، در صورت عدم امکان تکمیل تحویل، ممکن است از صادرکنندگان خواسته شود محصولات را تغییر مسیر داده یا بازگردانند.
خاورمیانه یک بازار مهم و رو به رشد برای محصولات دریایی نیوزیلند، بهویژه برای محصولات با ارزش بالاتر باقی مانده است. صادرات به این منطقه سالانه حدود ۲۰ میلیون دلار برآورد میشود و رشد بیشتر آن توسط یک توافقنامه تجارت آزاد اخیر که اجازه دسترسی بدون تعرفه به بازارهای شورای همکاری خلیج فارس را میدهد، حمایت میشود. در عین حال، افزایش قیمت سوختهای دریایی مرتبط با این درگیری، هزینههای عملیاتی را در سراسر زنجیره تأمین افزایش میدهد. ذینفعان صنعت خاطرنشان میکنند که اگرچه این هزینهها در حال حاضر تحمل میشوند، اما افزایش مداوم آنها ممکن است فشار رو به بالایی بر قیمت محصولات دریایی در بازارهای صادراتی وارد کند.
هند – پایداری و تابآوری صادرات بهرغم اختلالات غرب آسیا حفظ شده است
عملکرد صادراتی هند بهرغم تنشهای مداوم در غرب آسیا پایدار مانده است و مقامات جریانهای تجاری ثابتی را در هر دو بخش کالا و خدمات گزارش میدهند. دادههای اخیر نشان میدهد که صادرات در ماه فوریه کاهش نیافته است و نشانههایی از بهبود در ماه مارس بهرغم هزینههای بالاتر کرایه حمل و عدم قطعیت در مورد مسیرهای کلیدی کشتیرانی، از جمله تنگه هرمز، مشاهده شده است. این تابآوری منعکسکننده بازارهای صادراتی متنوع است، به طوری که مقاصد اصلی مانند اتحادیه اروپا، ایالات متحده، ژاپن و چین همچنان به حمایت از تقاضا ادامه میدهند. مواجهه محدود با بازارهای خاورمیانه به کاهش تأثیر اختلالات منطقهای کمک کرده است. برای بخش محصولات دریایی، چشمانداز پایدار باقی مانده است که توسط تقاضای جهانی ثابت و پایگاه بازار گسترده حمایت میشود. به تولیدکنندگان توصیه شده است از برداشت زودرس خودداری کنند، زیرا این امر میتواند فشار رو به پایینی بر قیمتها وارد کند و بر سودآوری تأثیر بگذارد. عدم قطعیتهای ژئوپلیتیک مداوم ممکن است به تأثیرگذاری بر لجستیک و هزینهها ادامه دهد، اما روندهای فعلی نشان میدهد که بخشهای صادراتمحور در کوتاهمدت نسبتاً تابآور باقی میمانند.
بخش چهارم فرآوری (PROCESSING)
مالدیو- ظرفیت فرآوری ماهی تون در آستانه گسترش
دولت مالدیو در حال برنامهریزی برای احداث یک مرکز فرآوری ماهی تون زردباله (yellowfin tuna) در Hulhumalé به عنوان بخشی از تلاشهای گستردهتر برای تقویت زیرساختهای صید و بهبود جابجایی صیدهای تخلیهشده است. مقامات میگویند این ابتکار در پاسخ به نگرانیهای صیادان در رابطه با بازاریابی و فرآوری ماهیهای تون زردباله بزرگتر تخلیهشده در نزدیکی پایتخت صورت میگیرد. انتظار میرود گسترش ظرفیت فرآوری داخلی به افزایش ایجاد ارزش افزوده در بخش صید این کشور کمک کند.
کارخانه پیشنهادی در زمینی به مساحت حدود ۲۵,۰۰۰ فوت مربع در نزدیکی بندر Hulhumalé احداث خواهد شد. مقامات در حال بررسی یک ترتیب تأمین مالی قراردادی برای حمایت از پروژه هستند و انتظار میرود توسعه آن پس از ازسرگیری مراحل اداری در نیمه اول امسال آغاز شود. فراتر از فرآوری، این ابتکار بخشی از برنامههای گستردهتر برای ارتقای خدمات صید در منطقه پایتخت، از جمله بهبود انبارداری سردخانه ای ، تأمین یخ و دسترسی به سوخت برای شناورهای صیادی است.
ایالات متحده آمریکا – تقویت جایگاه بیوتکنولوژی آبی در بخش دریایی
یک ابتکار نوآورانه جدید در زمینه زیستفناوری آبی (دریایی) در ایالت مین راهاندازی شده است که تیمهای بینالمللی را برای تسریع در توسعه کاربردهای تجاری مشتقشده از منابع دریایی گرد هم میآورد. این برنامه توسط «هچ بلو» (Hatch Blue) با مشارکت «آزمایشگاه علوم اقیانوسی بیگلو» (Bigelow Laboratory for Ocean Sciences) و با حمایت «مؤسسه فناوری مین» هدایت میشود.
این ابتکار بر پیشبرد فناوریها در زمینههایی مانند محصولات برپایه جلبک، سلامت آبزیپروری، مواد زیستی (بیومواد) و بهرهبرداری از محصولات جانبی دریایی تمرکز دارد. تیمهای شرکتکننده در حال کار بر روی راهحلهایی از جمله مواد مشتقشده از جلبکهای دریایی، نوآوریهای سلامت آبزیپروری مانند سیستمهای نوین واکسنرسانی، و فرآیندهایی برای تبدیل ضایعات محصولات دریایی به ورودیهای با ارزش بالاتر هستند. این پیشرفتها منعکسکننده علاقه فزاینده به بهبود کارایی منابع و گسترش خلق ارزش در سراسر زنجیره ارزش محصولات دریایی است. بیوتکنولوژی دریایی به طور فزایندهای به عنوان یک جزء کلیدی از اقتصاد آبی جایگاه خود را تثبیت میکند و از تنوعبخشی به برنامههای غذایی، سلامت و صنعتی حمایت مینماید. این برنامه با ترکیب تخصص علمی، همکاریهای صنعتی و دسترسی به شبکههای سرمایهگذاری، به دنبال تسریع فرآیند انتقال از تحقیق به تجاریسازی است. انتظار میرود چنین ابتکاراتی ظرفیت نوآوری را تقویت کرده و از مقیاسپذیری فناوریهای نوظهور، بهویژه در مناطقی با صنایع آبزیپروری تثبیتشده و زیرساختهای تحقیقات دریایی حمایت کنند.
