بخش شانزدهم از ترجمه جامع شماره 4 مجله GLOBEFISH 2025 GLOBEFISH HIGHLIGHTS International markets for fisheries and aquaculture products 4 ISSUE 2025 منتشر شده در January–June 2026
سطحزیان کوچک
تقاضای آسیایی، محرّک تجارت ماهیان کوچکِ سطحزی
در دوره ژانویه تا ژوئن ۲۰۲۵، نروژ و فدراسیون روسیه بزرگترین صادرکنندگان جهانیِ ماهیهای کوچکِ منجمدِ سطحزی بودند. کشورهای آسیایی بهویژه چین، ویتنام، تایلند و همچنین جمهوری کره که سهمش روبهافزایش است اصلیترین بازارهای این محصولات منجمد را تشکیل میدهند. در کنار آن، تقاضا برای ماهیهای کنسروی با کیفیت ممتاز در اروپا نیز در حال رشد است. با اینکه تمایل بازارهای آسیایی به گونههای ارزشافزودهترِ آبسرد همچنان قوی است، اما افزایش تدریجی وارداتِ کمهزینهتر از سایر مبدأها نشان میدهد که قیمت احتمالاً در آینده مسیر تحولات بازار را تعیین خواهد کرد. در پرو، رشد چشمگیرِ صید آنچوی در هر دو منطقه شمال مرکزی و جنوبی، نشانه یک سال خوبِ دیگر برای تولید پودر و روغن ماهی است.
تولیدات
آنچوی
فصل اول صید در منطقه شمال مرکزی پرو از ۲۲ آوریل آغاز شد و در ۲۴ ژوئیه، بر اساس توصیههای موسسه اقیانوسشناسی پرو (IMARPE) برای حفاظت از ذخایر تخمریزی و ماهیان نابالغ، به پایان رسید. حجم صید ۲.۴۶ میلیون تن بود که ۸۱.۹ درصد از کل صید مجاز (TAC) به میزان ۳ میلیون تن را شامل میشود. تا پایان ماه اکتبر، هیچ اطلاعیهای در مورد آغاز فصل دوم صید در این منطقه منتشر نشده بود.
در منطقه جنوبی، فصل اول صید آنچوی از ۲۷ دسامبر ۲۰۲۴ تا ۳۰ ژوئن ۲۰۲۵، با ثبت ۱۷۶,۲۲۶ تن، به پایان رسید. این حجم که ۷۰.۲ درصد از سهمیه تخصیصیافته به میزان ۲۵۱,۰۰۰ تن را تشکیل میدهد، بالاترین میزان در طول یک دهه را نشان داد. فصل دوم که در ۱ ژوئیه ۲۰۲۵ آغاز شد، تا ۳۱ دسامبر ۲۰۲۵ یا تا زمان رسیدن به کل صید مجاز (TAC) ۲۵۱,۰۰۰ تنی ادامه خواهد داشت.
ماکرل
شورای بینالمللی اکتشاف دریا (ICES) توصیههای علمی خود را منتشر کرده است که بر اساس آن، کاهش ۷۷ درصدی چشمگیر در صید ماهی ماکرل در شمال شرق اقیانوس اطلس برای سال ۲۰۲۶ توصیه شده است. با این حال، چشمانداز هرگونه تقسیم عادلانه سهمیه بین کشورهای ساحلی همچنان دور از دسترس است، امری که ثبات تأمین آینده ماهی ماکرل را در هالهای از ابهام قرار میدهد.
تجارت بینالمللی: ماهی منجمد
آمارهای تجاری در نیمه اول سال ۲۰۲۵، جایگاه آسیا را به عنوان بزرگترین و سریعترین بازار منطقهای در حال رشد برای سطحزیان کوچک منجمد، به ویژه ماهی ماکرل و ساردین که نقشی قوی در امنیت غذایی ملی ایفا میکنند، برجسته میسازد. در مورد ماهی ماکرل، بخش عمده عرضه (تأمین شده از صید داخلی و واردات) در بازارهای خردهفروشی به فروش میرسد. چین، ویتنام و تایلند بازارهای اصلی سطحزیان کوچک منجمد در آسیا هستند، اما همانطور که در بخشهای بعدی به اقتضای موضوع برجسته شده است، جمهوری کره به سرعت در حال پیشرفت است. به طور قابل توجهی، از ژانویه تا ژوئن ۲۰۲۵، این کشور بزرگترین بازار ماهی ماکرل نروژ و چهارمین مقصد بزرگ ماهی هرینگ روسیه بود.
واردات
ماهی هرینگ
از ژانویه تا ژوئن ۲۰۲۵، واردات هرینگ منجمد به جمهوری کره به ۶۸۰۲ تن رسید که تنها در ماه ژوئن، افزایشی معادل ۳۶۵ تن نسبت به ۱۰۴ تن در ژوئن ۲۰۲۴ را شاهد بودیم. با این حال، در مقایسه مجموع تجمعی، واردات هرینگ منجمد در بازه ژانویه تا ژوئن ۲۰۲۵، ۳۶ درصد نسبت به سال قبل کاهش داشته و تقریباً ۱.۵ درصد از کل واردات غذاهای دریایی کشور (۴۶۰,۳۶۳ تن) را در آن دوره تشکیل داده است. دلیل اصلی این کاهش، افزایش مصرف داخلی در فدراسیون روسیه بود که حدود ۹۵ درصد از ماهی هرینگ وارداتی به جمهوری کره را تأمین میکند و نروژ در جایگاه دوری در رتبه دوم قرار دارد. با توجه به میانگین قیمت ۰.۸۸ دلار بر کیلوگرم برای هرینگ روسی در نیمه اول سال ۲۰۲۵ در مقایسه با ۱.۳۲ دلار بر کیلوگرم برای محصول نروژی، هزینه عاملی تأثیرگذار بر ترجیحات واردات است. طبق منابع صنعتی، انتظار میرود قیمتهای عمدهفروشی هرینگ در جمهوری کره در نیمه دوم سال ۲۰۲۵ افزایش یابد که این امر ممکن است بر فروش خردهفروشی تأثیر بگذارد.
ماکرل
از ژانویه تا ژوئن ۲۰۲۵، واردات جهانی ماهی ماکرل منجمد به ۶۳۶,۴۴۳ تن رسید که در مقایسه با مدت مشابه سال قبل ۷.۹۵ درصد کاهش یافته است. با این حال، ارزش واردات مربوطه با ۱۵.۵۹ درصد افزایش سالانه به ۱.۱۸ میلیارد دلار رسید. این امر به دلیل واردات بیشتر ماهی ماکرل آب سرد با ارزش بالاتر توسط بازارهای جنوب شرق آسیا و خاور دور از کشورهای ژاپن، نروژ، بریتانیا، شیلی و هلند بوده است.
منطقه آسیا اقیانوسیه با واردات ۳۰۶,۶۱۱ تن، سهمی نزدیک به ۵۰ درصد از کل واردات جهانی ماهی ماکرل منجمد را در نیمه اول سال ۲۰۲۵ به خود اختصاص داد. افزایش سالانه در حجم واردات (+۱۹.۵۳ درصد) و ارزش آن (+۴.۲۴ درصد به ۵۸۴.۲۶ میلیون دلار) مشاهده شد. عمدهترین واردکنندگان (بر اساس حجم) ویتنام، اندونزی، تایلند، چین و ژاپن بودند.
سایر واردکنندگان عمده جهانی ماهی ماکرل منجمد از آفریقا بودند (عمدتاً غنا و ساحل عاج)، که واردات آنها از چین، موریتانی، مراکش و عمان شامل گونههایی بود که ارزانتر از ماکرل سابا از ژاپن و انواع آب سرد از اروپا و شیلی بودند.
واردات جهانی ماهی ماکرل منجمد،
ژانویه تا ژوئن، 2023-2025، بر حسب تن
منبع: Global Trade Tracker (GTT)، 2025
لینک: www.globaltradetracker.com
چین ۳۷,۶۲۰ تن ماکرل کامل منجمد وارد کرده است که نسبت به مدت مشابه در سال ۲۰۲۴، ۴۰ درصد افزایش داشته است. نروژ با ۲۰,۸۷۰ تن (۲۵ درصد افزایش) اصلیترین تأمینکننده بوده است و پس از آن مقادیر کمتری از بریتانیا و جزایر فارو قرار دارند.
واردات ماهی ماکرل منجمد چین
3 کشور برتر وارد کننده
ژانویه تا ژوئن، 2023-2025، بر حسب 1000 تن
منبع: Global Trade Tracker (GTT)، 2025
لینک: www.globaltradetracker.com
در نیمه اول سال ۲۰۲۵، واردات ماکرل منجمد جمهوری کره ۵۱ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته و به ۳۸,۵۰۰ تن رسیده است که حدود ۱۰ درصد از کل حجم واردات غذاهای دریایی را به خود اختصاص داده است. نروژ همچنان بزرگترین تأمینکننده با سهم بازاری نزدیک به ۸۰ درصد (در مقایسه با حدود ۹۰ درصد در سال ۲۰۲۴) بوده است، اگرچه نشانههایی مبنی بر کاهش این سلطه به دلیل افزایش عرضه از سوی چین، برتانیا و هلند وجود دارد.
در دوره ژانویه تا سپتامبر ۲۰۲۵، بریتانیا با ۱,۸۲۰ تن صادرات ماکرل منجمد به جمهوری کره، به عنوان تأمینکننده جدید واردات این کشور شد. این میزان واردات با قیمت حدود ۲.۸۶ دلار بر کیلوگرم انجام شده است، که در مقایسه با ماهی با منشاء چینی (۳,۹۳۶ تن با قیمت ۱.۸۷ دلار بر کیلوگرم) و محصولی از هلند (۱,۳۸۳ تن با قیمت ۲.۷۵ دلار بر کیلوگرم) بالاتر بوده است. کاهش تعرفهها تحت توافقنامه تجارت آزاد بین دو کشور و تلاشهای فعال شرکتهای غذای دریایی بریتانیا از دلایل اصلی ورود این کشور به بازار کره جنوبی بوده است. انتظار میرود قیمت، عاملی در تقاضای رو به رشد برای ماکرل در جمهوری کره باشد، به طوری که برخی در این صنعت در حال حاضر به افزایش کند واردات کمهزینه از مبداهای دیگر اشاره میکنند.
ساردین
در نیمه اول سال ۲۰۲۴، جمهوری کره تنها ۲۰۷ تن ساردین وارد کرده است که تنها ۰.۰۲ درصد از کل واردات غذاهای دریایی این کشور را تشکیل میدهد. با این حال، در بازه زمانی ژانویه تا ژوئن ۲۰۲۵، واردات ساردین به این کشور با افزایش چشمگیری به ۱۵,۷۸۱ تن رسیده است.
صادرات
ماکرل
در نیمه اول سال ۲۰۲۵، صادرات جهانی ماکرل منجمد به ۵۷۰,۱۲۲ تن رسید که ۱۰ درصد نسبت به مدت مشابه در سال ۲۰۲۴ افزایش داشته است. چین با سهم ۴۵.۶ درصدی، بزرگترین صادرکننده بوده است. صادرات از چین (+۳۷.۳۳٪ به ۲۰۶,۲۵۷ تن)، نروژ (+۸.۶۹٪ به ۶۹,۱۵۳ تن)، ژاپن (+۹۵.۸۳٪ به ۴۷,۳۹۷ تن) و جمهوری کره (+۱۴۲.۱۰٪ به ۴۶,۴۸۱ تن) افزایش قابل توجهی داشته است. در مقابل، صادرات از بریتانیا، هلند، ایرلند و پاکستان کاهش یافته است.
صادرات جهانی ماهی ماکرل منجمد،
ژانویه-ژوئن، 2023-2025، بر حسب تن
منبع: Global Trade Tracker (GTT)، 2025
لینک: www.globaltradetracker.com
هرینگ
بر اساس گزارش شورای آبزیان نروژ (NSC)، صادرات هرینگ نروژ در نیمه اول سال ۲۰۲۵ به ۸۲,۰۱۰ تن به ارزش تقریبی ۱۹۸ میلیون دلار آمریکا رسید که نسبت به سال قبل ۱۶ درصد افزایش داشته است. بازارهای اصلی هرینگ نروژ شامل مصر (ماهی کامل منجمد) و همچنین لهستان و دانمارک (محصولات آماده/نگهداری شده) بودهاند. در مصر، که ۱۶,۷۶۳ تن به ارزش ۲۴۰ میلیون کرون نروژ (تقریباً ۲۳.۷۶ میلیون دلار آمریکا) وارد کرده است، افزایش قابل توجهی در حجم (۶۹ درصد) و ارزش (۹۱ درصد) نسبت به سال قبل مشاهده شده است.
صادرات ماهیان کوچک سطحزی منجمد کامل کشور نروژ
ژانویه-ژوئن، 2023-2025 (1000 تن)
منبع: Global Trade Tracker (GTT)، 2025
لینک: www.globaltradetracker.com
.
در بازه زمانی ژانویه تا ژوئن ۲۰۲۵، فدراسیون روسیه ۱۳۳,۳۲۰ تن هرینگ کامل منجمد صادر کرده است که در مقایسه با ۱۱۱,۱۸۰ تن در مدت مشابه سال قبل (۱۶۶,۳۱۰ تن در ژانویه تا ژوئن ۲۰۲۳) افزایش داشته است. بزرگترین بازار چین (۱۰۵,۳۹۰ تن؛ +۴۱ درصد نسبت به سال قبل) بوده است، و پس از آن ساحل عاج (۱۵,۷۴۰ تن؛ +۶۷ درصد) و جمهوری کره (۶,۴۶۰ تن؛ -۴۳ درصد) قرار دارند. اما جالب است که اگر دوره بررسی از ژانویه تا اوت ۲۰۲۵ گسترش یابد، جمهوری کره به جایگاه دومین بازار بزرگ هرینگ منجمد روسیه ارتقا یافته است.
فدراسیون روسیه | صادرات | هرینگ منجمد کامل
سه مقصد برتر
واحد: ۱۰۰۰ تن، ژانویه-ژوئن
منبع: Global Trade Tracker (GTT)، 2025
لینک: www.globaltradetracker.com
تجارت بینالمللی: ماهی کنسرو شده و فرآوری شده
در نیمه اول سال ۲۰۲۵، صادرات جهانی ماهی کنسروی و فرآوری شده (HS 1604) تحت سلطه چین، تایلند، اکوادور و اسپانیا بود که سهم ترکیبی آنها ۵۸.۲۱ درصد را به خود اختصاص داده است. ماهی کنسروی و فرآوری شده تون (HS 160414) محصول برتر بوده و پس از آن ساردین و ماهی ماکرل قرار دارند.
واردات جهانی HS 1604 در نیمه اول سال ۲۰۲۵ با ۱.۷۹ میلیون تن به ارزش ۹.۳۶ میلیارد دلار آمریکا، روند مثبتی را حفظ کرده است که از نظر مقدار ۲.۰۵ درصد و از نظر ارزش ۲.۷۴ درصد نسبت به مدت مشابه در سال ۲۰۲۴ افزایش داشته است.
بر اساس گونهها، واردات ساردین و هرینگ کنسروی در دوره مورد بررسی تضعیف شد، اما برای ماهی ماکرل و آنچوی کنسروی ثابت ماند. در جنوب شرق آسیا و اقیانوسیه، ساردین و ماهی ماکرل کنسروی برای دههها به عنوان گزینههای غذای دریایی با ماندگاری طولانی و ارزان محبوب بودهاند. در عین حال، تقاضا برای ساردین و ماهی ماکرل کنسروی با کیفیت بالاتر و ممتاز نیز در تجارت خردهفروشی منطقهای رو به افزایش است و این محصولات عمدتاً از اسپانیا، ایتالیا و پرتغال وارد میشوند.
واردات جهانی ماهیان کوچک سطحزی کنسرو شده و فرآوری شده،
ژانویه تا ژوئن 2023-2025، بر حسب تن
منبع: Global Trade Tracker (GTT)، 2025
لینک: www.globaltradetracker.com
در اتحادیه اروپا، ماهیهای کوچک سطحزی معمولاً برای مصرف خانگی به انواع محصولات مزهدار شده، کنسروی و تخمیر شده سنتی فرآوری میشوند. حجم فروش تمایل به ثبات دارد؛ به عنوان مثال، واردات هرینگ آماده/نگهداری شده آلمان در نیمه اول سال ۲۰۲۵ به ۲۴,۴۱۰ تن رسید که تقریباً مشابه دورههای متناظر در سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۳ بوده است. تقاضا برای محصولات جدید با ارزش افزوده در حال رشد است.
در مقابل آنچووی پرویی که عمدتاً به عنوان ماده اولیه اصلی خوراک استفاده میشود، صید آنچووی اروپایی برای مصرف مستقیم انسان، از جمله برای تأمین تقاضای محصولات ممتاز، فرآوری میشود.
گزارش ژوئن ۲۰۲۵ از رصدخانه بازار شیلات و آبزیپروری اروپا (EUMOFA) نگاهی جالب به تقاضای مصرفکننده برای آنچووی نگهداری شده ارائه میدهد و زنجیره تأمین سه بازیگر اصلی اروپایی یعنی ایتالیا، اسپانیا و کرواسی را به تفصیل تحلیل میکند. اسپانیا، بزرگترین تولیدکننده این گونه در اتحادیه اروپا، همچنین برای تولید اقلام محبوب مانند “آنکوا” (ماهی نمکسود، نگهداری شده در روغن) و همچنین “بوکرون” (فیله تازه مرینیت شده در سرکه) به واردات وابسته است. گزارش حاکی از آن است که اگرچه قیمت فروش اولیه آنچووی تازه نسبتاً پایین است (۰.۷۰ تا ۱.۶۰ یورو بر کیلوگرم در ایتالیا و اسپانیا)، محصول نهایی به دلیل هزینه بالای نیروی کار، بین ۳۰ تا ۴۷ یورو بر کیلوگرم در سوپرمارکتها فروخته میشود.
قیمت
در جنوب شرقی آسیا، قیمت واردات ماهی ماکرل یخزده در ژوئن ۲۰۲۵ به شرح زیر بوده است:
- ماهی ماکرل با منشاء چینی: ۱.۰۳ دلار آمریکا
- ماهی ماکرل سابا از ژاپن: ۱.۸۲ دلار آمریکا
- ماهی ماکرل اروپایی از نروژ، بریتانیا و هلند: ۲.۶۶ دلار آمریکا
در تجارت خردهفروشی، قیمت ماهی ماکرل آسیایی یخزده-ذوب شده (وارداتی و محلی) از ژانویه تا ژوئن ۲۰۲۵ در محدوده ۳.۵۰ تا ۴.۳۰ دلار آمریکا بر کیلوگرم بوده است.
چشم انداز
آسیا همچنان بزرگترین مرکز رشد برای ماهیهای کوچک سطحزی یخزده و فرآوری شده، و همچنین به طور فزایندهای برای محصولات با ارزش بالاتر و ممتاز باقی خواهد ماند. این امر چالشهایی را برای صادرکنندگان، از جمله تامینکنندگان سنتی پیشرو مانند نروژ و فدراسیون روسیه ایجاد میکند که احتمالاً با رقابت فزاینده از سوی سایر کشورها، شاهد کاهش تسلط خود در بازار خواهند بود. عوامل تعیینکننده عبارتند از: قیمتگذاری، وجود توافقنامههای تجاری ترجیحی و توانایی تأمین محصولات نوآورانهای که با ذائقه آسیایی مطابقت داشته باشد.
بر اساس حجم صید آنچووی از ابتدای سال ۲۰۲۵، پرو انتظار دارد سال خوبی را برای این بخش گزارش کند. وضعیت برای صید ماهی ماکرل بیش از حد بهرهبرداری شده در شمال شرقی اقیانوس اطلس کمتر روشن است؛ در غیاب مستمر توافقنامههای سهمیهبندی، فروپاشی ذخایر در آینده نزدیک پیشبینی میشود.
