ترجمه مجله GLOBEFISH HIGHLIGHTS International markets for fisheries and aquaculture products 4 ISSUE 2026 بخش روند بازار (Market Trends)
منتشر شده در جولای – آگوست 2026
مترجم : خانم دکتر زینب خدایی کارشناس همکار اتحادیه
چشمانداز بازار جهانی
بازارهای جهانی محصولات حاصل از صید و آبزیپروری در طول سهماهه اول سال ۲۰۲۶ شرایط تجاری متفاوتی را تجربه کردند، چرا که محدودیتهای عرضه، تغییر ترجیحات مصرفکنندگان و تحولات سیاستهای تجاری همچنان بر بازارهای بینالمللی تأثیر میگذارد. در حالی که تقاضا برای چندین محصول دریایی ممتاز در میان هزینهکرد محتاطانه مصرفکنندگان کاهش یافت، محصولات با ارزش افزوده و فرآوریشده بهطور کلی عملکرد بهتری نسبت به محصولات سنتی داشتند که نشاندهنده تغییری تدریجی در مصرف جهانی غذاهای دریایی است.
یکی از قابلتوجهترین تحولات در طول این سهماهه، محدودیت در عرضه ماهی تون، بهویژه Skipjack، پس از صید کمتر در غرب و مرکز اقیانوس آرام بود. کاهش دسترسی به مواد اولیه، قیمتها را در مراکز اصلی فرآوری علیرغم فعالیت خرید ضعیف، تقویت کرد. در عین حال، انتظارات برای رویداد نوظهور «ال نینو» ابهاماتی را در مورد الگوهای آینده صید ایجاد کرد و فعالان بازار از نزدیک تأثیر احتمالی آن بر توزیع و صید تنماهی در اقیانوس آرام را زیر نظر داشتند.
در جای دیگر، بازارهای جهانی میگو علیرغم ادامه عدم قطعیت در سیاستهای تجاری، بهویژه در مورد عوارض ضد دامپینگ ایالات متحده بر میگوی ویتنامی، همچنان انعطافپذیر باقی ماندند. در همین حال، تجارت جهانی ماهی منجمد کامل ضعیف شد زیرا فرآوریکنندگان بهطور فزایندهای محصولات دریایی با ارزش افزوده را ترجیح میدادند که منعکسکننده تغییر تقاضای مصرفکنندگان برای محصولات راحت و آماده طبخ است.
در آینده، تحولات بازار همچنان به شرایط صید، سیاستهای تجاری بینالمللی و اعتماد مصرفکننده بستگی خواهد داشت. اگرچه انتظار میرود خریداران استراتژیهای خرید محتاطانه را در کوتاهمدت حفظ کنند، تقاضا برای محصولات دریایی و آبزیپروری با ارزش افزوده احتمالاً نسبتاً قوی باقی خواهد ماند.
ماهی تون سرد و منجمد
بازار جهانی: عرضه محدود مواد اولیه در طول سهماهه اول سال ۲۰۲۶ علیرغم تجارت بینالمللی ضعیفتر، همچنان زیربنای بازار جهانی تونماهیان بود. صید کمتر ماهی اسکیپ جک در غرب و مرکز اقیانوس آرام، دسترسی به مواد اولیه برای فرآوریکنندگان را کاهش داد، در حالی که خریداران در میان شرایط نامطمئن بازار، استراتژیهای خرید محتاطانه را اتخاذ کردند. تجارت تونماهیان منجمد کامل در طول این سهماهه کاهش یافت، اگرچه تقاضا برای محصولات با ارزش بالاتر، بهویژه فیله ماهی تون منجمد و ماهی تون با کیفیت «ساشیمی»، نسبتاً انعطافپذیر باقی ماند. این عملکرد متضاد، بازاری را نشان میدهد که بهطور فزایندهای متنوع شده است که در آن فرآوریکنندگان و خردهفروشان همچنان به جای محصولات کالایی به تنهایی، به تقاضای مصرفکنندگان برای محصولات دریایی ممتاز و راحت پاسخ میدهند.
توجه بازار همچنین به گسترش احتمالی شرایط ال نینو در اواخر امسال معطوف شده است. اگر دمای گرمتر اقیانوس ذخایر ماهی تون را به سمت شرق حرکت داده و صید در شرق اقیانوس آرام میتواند بهبود یابد و برخی از محدودیتهای عرضه که در حال حاضر بر فرآوریکنندگان تأثیر میگذارد را کاهش دهد. تا آن زمان، انتظار میرود محدودیت دسترسی به مواد اولیه همچنان از قیمتهای جهانی این ماهی حمایت کند.
ژاپن: بازار ژاپن برای ماهی تون با کیفیت ساشیمی علیرغم قیمتهای ثابت که با عرضه محدود گونههای ممتاز پشتیبانی میشد، نسبتاً پایدار باقی ماند. رستورانها و خردهفروشان به خرید انتخابی ادامه دادند زیرا مصرفکنندگان احتیاط بیشتری در هزینههای اختیاری به خرج دادند، اگرچه تقاضا برای ماهی تون با کیفیت بالا در مقایسه با سایر محصولات دریایی ممتاز انعطافپذیر باقی ماند. عرضه محدود بلوفین و چشمدرشت (Bigeye) تازه و منجمد همچنان موجب شد قیمتها بالا بماند، در حالی که واردکنندگان در میان تقاضای نامطمئن مصرفکننده، مدیریت دقیق موجودی را حفظ کردند.
تایلند: صنعت فرآوری تون تایلند در طول سهماهه با عرضه محدود مواد اولیه مواجه بود زیرا صید کمتر اسکیپ چک دسترسی کارخانههای کنسرو را کاهش داد. فرآوریکنندگان با اتخاذ استراتژیهای خرید محتاطانه، مقاومت در برابر قیمتهای بالاتر مواد اولیه و در عین حال مدیریت دقیق هزینههای تولید و تعهدات صادراتی واکنش نشان دادند. تایلند بهعنوان پیشروترین تولیدکننده کنسرو ماهی تون در جهان، نقش مهمی در تعیین قیمتهای جهانی ماهی اسکیپ جک ایفا میکند. ترکیبی از عرضه محدودتر و خرید اندازهگیریشده منجر به شرایط نسبتاً قوی بازار علیرغم فعالیت تجاری کندتر شد. اگر شرایط صید در نیمه دوم سال بهبود یابد، انتظار میرود فرآوریکنندگان بهتدریج خرید را افزایش دهند. با این حال، خرید احتمالاً تا زمانی که تقاضای صادراتی قویتر آشکار نشود، منضبط باقی خواهد ماند.
اتحادیه اروپا: تقاضای اروپا برای ماهی تون سرد و منجمد در طول سهماهه نسبتاً پایدار ماند، بهویژه برای فیله تونمنجمد و محصولات ممتاز که برای بخشهای خردهفروشی و خدمات غذایی در نظر گرفته شده بودند. با این حال، واردات ماهی تون منجمد کامل کاهش یافت زیرا فرآوریکنندگان خرید مواد اولیه را کاهش دادند و همچنان از موجودیهای خود استفاده کردند. ترجیح مصرفکنندگان برای محصولات دریایی راحت، همچنان از فروش تونبا ارزش افزوده حمایت میکرد و همین عامل، تغییر بلندمدت به سمت محصولات دریایی فرآوریشده در بازارهای اروپایی را تقویت کرد.
ایالات متحده: ایالات متحده به واردات حجم قابلتوجهی از محصولات تونماهیان ادامه داد، اگرچه خریداران در میان تقاضای نامطمئن مصرفکننده و تغییر شرایط تجاری، استراتژیهای خرید محافظهکارانه را حفظ کردند. واردات محصولات تونبا ارزش بالاتر نسبتاً انعطافپذیر باقی ماند که که نشاندهنده تداوم تقاضای خردهفروشی برای محصولات دریایی با قابلیت استفاده آسان است. فعالان بازار همچنان با درک این که محدودیتهای طولانیمدت عرضه میتواند فشار صعودی بیشتری بر قیمت مواد اولیه در اواخر سال ایجاد کند،تحولات مربوط به عرضه ماهی تون در اقیانوس آرام را از نزدیک زیر نظر داشتند.
چشمانداز: انتظار میرود بازار جهانی تونماهیان در ماههای آینده قوی باقی بماند زیرا دسترسی به مواد اولیه همچنان بر تجارت بینالمللی تأثیر میگذارد. پیشبینیها در زمینه گسترش شرایط ال نینو ممکن است صید در بخشهایی از شرق اقیانوس آرام را بهبود بخشد و تا حدی محدودیتهای فعلی عرضه را جبران کند. با این وجود، انتظار میرود فرآوریکنندگان تا زمانی که شرایط عرضه شفافتر شود، استراتژیهای خرید محتاطانه را حفظ کنند، در حالی که تقاضا برای محصولات تون ممتاز و با ارزش افزوده احتمالاً نسبتاً انعطافپذیر باقی خواهد ماند.
میگو
بازار جهانی: در طول سهماهه اول سال ۲۰۲۶ علیرغم ادامه عدم قطعیت در مورد سیاستهای تجاری بینالمللی و کاهش هزینههای مصرفکننده در چندین کشور عمده واردکننده، بازارهای جهانی میگو انعطافپذیر باقی ماندند. در حالی که رشد کلی تجارت تعدیل شد، تقاضا برای محصولات میگوی با ارزش افزوده نسبتاً قوی باقی ماند که نشاندهنده ترجیح فزاینده مصرفکنندگان برای محصولات دریایی مناسب آماده طبخ است. صادرات میگوی فرآوریشده (HS 1605) در طول این سهماهه تنها بهطور جزئی کاهش یافت که نشاندهنده انعطافپذیری این بخش علیرغم محیط تجاری چالشبرانگیز است. عملکرد نسبتاً پایدار نشان میدهد که فرآوریکنندگان با گسترش محصولات با ارزش افزوده به جای تکیه صرف بر صادرات میگوی منجمد خام، با موفقیت به تغییر ترجیحات مصرفکننده پاسخ میدهند. تحولات سیاست تجاری ، بهویژه پس از یافتههای اولیه بررسی اداری ضد دامپینگ ایالات متحده بر صادرات میگوی ویتنامی همچنان بر جو بازار مسلط بود. اگرچه این بررسی برای صادرکنندگان عدم قطعیت ایجاد کرد، تقاضای جهانی میگو با استراتژیهای منبعیابی متنوع و مصرف خردهفروشی ثابت پشتیبانی شد.
ایالات متحده: ایالات متحده در طول این سهماهه همچنان یکی از بزرگترین واردکنندگان میگو در جهان بود، اگرچه الگوهای خرید بهطور فزایندهای تحت تأثیر تحولات سیاست تجاری قرار گرفتند. انتظار میرود ادامه عوارض ضد دامپینگ بر میگوی ویتنامی بر تصمیمات منبعیابی در میان واردکنندگان آمریکایی تأثیر بگذارد و ممکن است جریانهای تجاری را در ماههای آینده تغییر دهد. عوارض بالاتر میتواند رقابتپذیری محصولات ویتنامی در بازار آمریکا را کاهش دهد و واردکنندگان را تشویق کند تا میگوی بیشتری از تأمینکنندگان رقیب مانند هند، اکوادور و اندونزی تهیه کنند. در عین حال، صادرکنندگان ویتنامی احتمالاً حضور خود را در بازارهای جایگزین تقویت خواهند کرد و در همین حال به تمرکز بر محصولات فرآوریشده با ارزش بالاتر ادامه خواهند داد. علیرغم این تحولات، تقاضای خردهفروشی برای میگو نسبتاً پایدار باقی ماند زیرا مصرفکنندگان همچنان میگو را به عنوان یک محصول دریایی آسان مصرف و همهکاره در نظر میگیرند.
اتحادیه اروپا: واردات میگوی اروپا در طول سهماهه اول محتاطانه باقی ماند زیرا فشارهای تورمی همچنان بر هزینههای خانوار در چندین بازار تأثیر میگذارد. خریداران استراتژیهای خرید محافظهکارانه را حفظ کردند و در عین حال در پاسخ به تقاضای نامطمئن مصرفکننده، موجودیها را بهدقت مدیریت کردند. با این وجود، تقاضا برای محصولات میگوی ممتاز و با ارزش افزوده نسبتاً انعطافپذیر باقی ماند.
محصولاتی که دارای گواهی پایداری هستند و آنهایی که مصرف راحت تری دارند، همچنان علاقه مصرفکنندگان را به خود جلب کردند که نشاندهنده تغییرات بلندمدت در رفتار خرید به جای نوسانات کوتاهمدت بازار است.
آسیا: مصرف داخلی همچنان پشتیبانی مهمی برای تولیدکنندگان میگو در سراسر آسیا فراهم کرد و وابستگی به بازارهای صادراتی را در دوره عدم قطعیت جهانی کاهش داد. بسیاری از فرآوریکنندگان برای بهبود رقابتپذیری و پاسخگویی به الزامات تغییریافته بازار، تولید میگوی پخته، پوستکنده و سایر محصولات میگوی با ارزش افزوده را گسترش دادند. تغییر مستمر به سمت میگوی فرآوریشده نشاندهنده تأکید فزاینده صنعت بر نوآوری محصول و تنوع بازار است که به تولیدکنندگان در مدیریت تأثیر شرایط تجاری بینالمللی در حال تغییر کمک میکند.
چشمانداز: انتظار میرود بازار جهانی میگو در ماههای آینده علیرغم ادامه عدم قطعیت در مورد سیاستهای تجاری بینالمللی، نسبتاً پایدار باقی بماند. تقاضا برای محصولات میگوی با ارزش افزوده احتمالاً قوی باقی خواهد ماند، در حالی که صادرکنندگان به تطبیق استراتژیهای منبعیابی و بازاریابی در پاسخ به اقدامات تجاری در حال تغییر ادامه میدهند. اگرچه حرکتهای قیمتی همچنان به شرایط عرضه و تقاضای مصرفکننده بستگی خواهد داشت، انتظار میرود تمرکز فزاینده صنعت بر تنوع محصول، پشتیبانی مستمر از بازار را فراهم کند.
ماهی کنسرو شده
بازار جهانی: بازار جهانی کنسرو ماهی تون در طول سهماهه اول سال ۲۰۲۶ علیرغم عرضه محدودتر مواد اولیه و خرید محتاطانه توسط فرآوریکنندگان بزرگ، نسبتاً پایدار باقی ماند. صید کمتر اسکیپ جک در غرب و مرکز اقیانوس آرام، حتی زمانی که خریداران در تصمیمات خرید خود محافظهکار باقی ماندند ، دسترسی به ماهی برای کنسرو را کاهش داد و به قیمتهای قویتر مواد اولیه کمک کرد،. اگرچه تجارت بینالمللی در طول سهماهه کند شد، تقاضای خردهفروشی برای کنسرو تون نسبتاً انعطافپذیر باقی ماند. مصرفکنندگان همچنان کنسرو ماهی تون را بهعنوان یک منبع پروتئین مقرونبهصرفه، راحت و همهکاره ارج مینهند که به حفظ شرایط نسبتاً پایدار بازار علیرغم عدم قطعیت گستردهتر اقتصادی کمک کرد.
تایلند: تایلند همچنان نقش محوری در صنعت جهانی کنسرو ماهی تون را ایفا کرد زیرا فرآوریکنندگان بهدقت تأمین مواد اولیه را با تقاضای نامطمئن صادراتی متعادل کردند. دسترسی کمتر به ماهی اسکیپ جک باعث شد که کارخانههای کنسرو در برابر قیمتهای بالاتر مواد اولیه مقاومت کنند و در عین حال از انباشت بیش از حد موجودی اجتناب کنند. استراتژی خرید محتاطانه اتخاذ شده توسط فرآوریکنندگان تایلندی منعکسکننده عدم قطعیت مستمر پیرامون بازارهای صادراتی است تا تضعیف تقاضا برای خود کنسرو ماهی تون. فعالان بازار انتظار دارند که فعالیت خرید بهتدریج پس از بهبود عرضه مواد اولیه و شفافتر شدن تقاضای صادراتی تقویت شود.
اتحادیه اروپا: تقاضای خردهفروشی برای کنسرو ماهی تون در سراسر اروپا علیرغم فشارهای اقتصادی مستمر نسبتاً پایدار باقی ماند. خریداران مدیریت محتاطانه موجودی را در حین نظارت بر قیمت مواد اولیه و هزینههای حملونقل حفظ کردند که منجر به خرید محاسبه شده در طول سهماهه شد. تقاضا برای محصولات کنسرو تونممتاز و فرمتهای بستهبندی با ارزش افزوده همچنان از بازار حمایت میکرد که نشاندهنده تمایل مصرفکنندگان به پرداخت هزینه برای راحتی و کیفیت محصول علیرغم فشارهای تورمی مداوم است.
ایالات متحده: ایالات متحده همچنان مقصد مهمی برای صادرات کنسرو ماهی تون بود و تقاضای خردهفروشی همچنان ثبات را برای این بخش فراهم میکرد. واردکنندگان استراتژیهای خرید محتاطانه را حفظ کردند، مطابق با الزامات بازار خرید کردند و در عین حال تحولات در عرضه مواد اولیه و سیاستهای تجاری بینالمللی را بهدقت زیر نظر داشتند. این بازار همچنین همچنان از ترجیح مصرفکننده برای محصولات پروتئینی با ماندگاری طولانی، بهویژه آنهایی که راحتی و قیمتهای رقابتی ارائه میدهند، بهرهمند شد.
چشمانداز: انتظار میرود بازارهای جهانی کنسرو تونماهیان در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ نسبتاً متعادل باقی بمانند. دسترسی به مواد اولیه همچنان تا حد زیادی به شرایط صید در اقیانوس آرام بستگی خواهد داشت، در حالی که انتظار میرود تقاضای مصرفکننده و سیاستهای تجاری بر تجارت بینالمللی تأثیر بگذارد. اگرچه احتمالاً خرید در کوتاهمدت محتاطانه باقی میماند، تقاضای قوی خردهفروشی و ترجیح مستمر مصرفکنندگان برای محصولات دریایی راحت باید از ثبات بازار حمایت کند.
ماهی منجمد و فیلهها
تغییر تقاضا به سمت محصولات با ارزش افزوده: یکی از مهمترین تحولات در تجارت جهانی غذاهای دریایی در طول سهماهه اول سال ۲۰۲۶، ادامه تغییر جهت از ماهی منجمد کامل به سمت محصولات با ارزش افزوده بود. واردات جهانی ماهی منجمد کامل از ۲.۸۰ میلیون تن در ژانویه تا مارس ۲۰۲۵ به ۲.۳۷ میلیون تن در دوره مشابه سال ۲۰۲۶ کاهش یافت که کاهشی در حدود ۱۵ درصد را نشان میدهد. این روند به جای نشان دادن تضعیف مصرف غذاهای دریایی، منعکسکننده تغییر تقاضا است زیرا فرآوریکنندگان و خردهفروشان بهطور فزایندهای بر محصولاتی تمرکز میکنند که نیاز به آمادهسازی کمتری دارند و راحتی بیشتری به مصرفکنندگان ارائه میدهند.
این تغییر بهویژه در چین مشهود بود، جایی که رشد مصرف داخلی غذاهای دریایی، حجم ماهی منجمد موجود برای صادرات را کاهش داد. به جای تکیه صرف بر بازارهای صادراتی، سهم بیشتری از تولید توسط بازار داخلی در حال گسترش جذب شد که منعکسکننده افزایش درآمدها و رشد مستمر در مصرف غذاهای دریایی است. در عین حال، چندین کشور آفریقایی حضور خود را در تجارت جهانی ماهی منجمد تقویت کردند. ساحل عاج رشد قابلتوجهی در صادرات ثبت کرد که عمدتاً ناشی از افزایش محمولههای ماهی تون برای فرآوری بیشتر بود، در حالی که غنا و بورکینافاسو نیز حجم صادرات خود را گسترش دادند. این تحولات نشاندهنده اهمیت فزاینده فرآوری منطقهای و ارزش افزوده در زنجیره تأمین جهانی غذاهای دریایی است. در مقابل، واردات جمهوری کره پس از خریدهای کمتر ماهی «آلاسکا پولاک» منجمد از فدراسیون روسیه ضعیف شد. خریداران استراتژیهای خرید محتاطانه را حفظ کردند زیرا موجودیها کافی بود و تقاضا کاهش یافت.
چشمانداز: انتظار میرود انتقال از محصولات کالایی به سمت غذاهای دریایی با ارزش افزوده، یکی از روندهای تعیینکننده در تجارت جهانی شیلات و آبزیپروری باقی بماند. در حالی که واردات ماهی منجمد کامل ممکن است در کوتاهمدت تحت فشار باقی بماند، پیش بینی میشود تقاضا برای محصولات دریایی فرآوریشده همچنان رشد کند زیرا مصرفکنندگان بهطور فزایندهای راحتی، کیفیت و تنوع محصول را در اولویت قرار میدهند. برای فرآوریکنندگان و صادرکنندگان، سرمایهگذاری در ارزش افزوده احتمالاً در حفظ رقابتپذیری در بازارهای جهانی غذاهای دریایی اهمیت فزایندهای پیدا خواهد کرد.
کانون توجه بازار
بازار ممتاز هامور (Grouper) هنگکنگ همچنان رو به ضعف است
بازار ماهی هامور (Grouper) ممتاز در هنگکنگ همچنان رو به تضعیف است و روند نزولی بازار ماهی هامور زنده در هنگکنگ در سال ۲۰۲۵ نیز ادامه یافت زیرا کاهش تمایل مصرفکنندگان به هزینه کردن، تقاضا برای ماهیهای صخره ای زنده و ممتاز را پایین آورد.
این بازار که زمانی یکی از قویترین بازارهای آسیا برای ماهیهای هامورِ باارزش بالا محسوب میشد، پس از رسیدن به اوج خود در سال ۲۰۲۲ شاهد کاهش مداوم واردات بوده است؛امری که بازتابدهنده تغییر رفتار مصرفکنندگان و احتیاط بیشتر در زمینه صرف غذا در رستورانهاست.
کل واردات هامور زنده در سال ۲۰۲۵ به ۳,۶۶۰ تن رسید، در حالی که در سال ۲۰۲۲، ۱۰,۶۷۸ تن بود که نشاندهنده انقباض شدید تقاضا در طول سه سال گذشته است. در حالی که واردات هامور گلدار رشد اندکی نشان داد، بیشتر گونههای هامور مهم تجاری حجم واردات کمتری را ثبت کردند زیرا رستورانها و خردهفروشان بهطور فزایندهای عرضههای دریایی خود را متنوع کردند. هزینههای واردات بالاتر، رقابت بیشتر از سوی گونههای جایگزین ماهی های دارای گوشت سفید و تغییر ترجیحات مصرفکننده، بازار را بیشتر تحت فشار قرار داده است.
عرضه آبزیان زنده ممتاز همچنان پیوندی تنگاتنگ با صنعت مهماننوازی دارد و همین امر موجب شده است که تقاضا برای آنها بهویژه نسبت به شرایط اقتصادی و هزینهکردهای اختیاری حساس باشد. علیرغم ضعف فعلی بازار، هنگکنگ همچنان بهعنوان یک مرکز تجاری مهم برای ماهیهای دریایی زنده ممتاز در آسیا عمل میکند. تقاضای جشنوارهای فصلی و بهبود در گردشگری میتواند برخی از پشتیبانیهای بازار را در باقیمانده سال فراهم کند، اگرچه انتظار میرود بهبود پایدار به اعتماد قویتر مصرفکننده بستگی داشته باشد.
