جدید ترین اخبار نوآوری ها در آبزی‌پروری و صنایع شیلاتی برگرفته از بخش Innovations مجله اینفوفیش شماره ۲ سال ۲۰۲۵

ترجمه  و تنظیم : آقای مهندس مجید مصدق  معاون دفتر بهبود کیفیت، فرآوری و توسعه بازار سازمان شیلات ایران

تولید یخ در دریا با انرژی  100% تجدید پذیر و 0% گاز گلخانه‌ای‌

در اکتبر سال 2024 برنامه توسعه سازمان ملل متحد (UNDP) به همراه یک شرکت  بین المللی آلمانی  مستقر در اندونزی و بنیاد بنیاد بین‌المللی صید پول اند لاین Yayasan Iplnf    (Yayasan International Pole and Line Foundation) تاسیسات یخ‌سازی  نوآورانه با استفاده از انرژی خورشیدی را در روستای کاوا در استان مالوکوی اندونزی راه اندازی نمودند.

یخ ساز خورشیدی یک یخ ساز کاملا مستقل از شبکه برقی بوده  که از انرژی خورشیدی برای تولید روزانه یک تن  یخ با کیفیت بالا استفاده می‌ نماید. بنابر این امکان تولید مداوم یخ را فراهم نموده ، قابلیت ذخیره سازی در سردخانه را افزایش داده و فساد را به کمترین حد میزان می‌رساند. دسترسی به آب شیرین برای عملکرد موثر یخ ساز حیاتی بوده و با فناوری مورد استفاده در این یخ ساز خورشیدی با تکیه بر ذخیره انرژی حرارتی  به جای باتری، نیاز به تعویض باتری‌های گران قیمت که اغلب یکی از چالش‌های کاربرد انرژی خورشیدی می‌‌باشد ، بر این چالش غلبه می‌ نماید.

این تکنولوژی نوآورانه 100% تجدید پذیر است و 0% تولید گاز گلخانه ای دارد و یک تغییر دهنده بازی برای صیادان در مقیاس کوچک است که روزانه به دریا رفته و ماهی مورد علاقه خود را با ابزار بسیار خاص صید می‌ نمایند.

بهبود کیفیت صید آن‌ها که توسط یخ خورشیدی بوجود آمده است به حفظ معیشت، امنیت غذایی محلی و گشایش در فرصت‌های پر سود صادراتی کمک می‌ نماید.

این ابتکار همراه با بهبود مهارت صیادی و جابجایی مناسب در زنجیره سرما ، دانش مالی  و مدیریت دارایی ، معیشت صیادان در مقیاس کوچک را  با بکار گیری روش‌های دوست دار محیط زیست تغییر خواهد داد.

شناورهای پرورش آبزیان در اقیانوس‌ها

در حال حاضر طیف فزاینده ای از کشتی‌ها و سکوهای پرورش آبزیان با یک ویژگی مشترک دیده می‌‌شوند و آن ویژگی این است که آن‌ها توانایی جابجایی و حرکت به دور از مناطق ساحلی و همچنین جلوگیری از تاثیر عوامل استرس زای محیطی مانند کشند سرخ[1] را دارا می‌‌باشند.

اولین کشتی هوشمند 000/100 تنی آبزی‌پروری جهان در ماه می‌ 2022  با نام Guoxin-1  در شهر اوینگدائو چین راه اندازی گردید. این مزرعه پرورش ماهی سیار حدود 250 متر  طول  و قابلیت  جابجایی  حداکثر 130 هزار تن متعلقات می‌‌باشد و به اندازه کافی بزرگ بوده تا در برابر طوفان مقاومت نماید. این شناور دارای 15 مخزن است که هر کدام از دو استخر شنای استاندارد بزرگتر تشکیل شده‌اند.

Guoxin-1 در دریای زرد، دریای چین شرقی و دریای چین جنوبی پرورش دهنده انواع ماهی‌های Yellow Croaker،‌هامور و ماهی آزاد اقیانوس اطلس می‌‌باشد. براساس اعلام یک نشریه  مستقر در هنگ کنگ، اولین برداشت ماهی Yellow Croaker در سپتامبر همان سال و به وزن 65 تن بوده و دو سال بعد و در اواخر سال 2024 به 3200 تن معادل 3.3 میلیون ماهی افزایش یافت. این شناور همچنین دارای قابلیت فرآوری ماهی بوده که این امکان را می‌ دهد که ماهیان فرآوری شده طی 6 ساعت به ساحل رسانده شوند.

نمونه دیگر از شناور‌های پرورش آبزیان اقیانوسی با نام Ocean Ark متعلق به کشور شیلی بوده که توانایی پرورش 3900 تن ماهی در هر چرخه پرورش را دارا می‌‌باشد این شناور 4 گره دریایی سرعت و امکانات زندگی برای 20 خدمه را فراهم می‌‌نماید. جنس قفس‌های این شناور از مس بوده که باعث می‌‌شود این قفس‌ها 8 سال بدون نیاز به تمیز کردن به کار گرفته شوند و همچنین شکارچیان را دور نگه می‌‌دارد.

بیوتکنولوژی گیاهان دریایی

از زمانی که گیاهان دریایی فقط به عنوان غذای جوامع ساحلی در نظر گرفته می‌‌شدند راه زیادی را طی شده است. امروزه علاوه بر مصارف غذایی( انواع آگار ، سوپ، سالاد، سوشی و پاستا و انواع چاشنی‌ها) کمپانی های مختلف از انواع این گیاهان آبزی برای تولید محصولات آرایش و بهداشتی و دارویی استفاده می‌کنند که برخی از آن‌ها به شرح زیر می‌‌باشند:

• مکمل‌های سلامتی:

این گیاهان باعث افزایش باکتری‌های مفید روده، کاهش التهاب و کلسترول شده، حاوی تمامی‌ اسید آمینه‌های ضروری و برخی ریز مغذی‌ها و محرک افزایش کلاژن می‌باشند. به طور مثال کلپ (نوعی جلبک) حاوی آهن، کلسیم، ویتامین ، کربوهیدرات، آمینو اسید و پروتئین می‌‌باشد. جلبک آسکوفیلوم [2]یکی از منابع سرشار از ید در طبیعت بوده و نقش ضد التهابی و آنتی اکسیدانی در بدن دارد. علاوه بر این در بهبود دردهایی مانند آرتروز موثر هستند. در میان کمپانی‌های متعدد تولید کننده مکمل‌های سلامتی با استفاده از گیاهان دریایی، کمپانی‌های Oceanium  و VitaHealth  در آسیا از شناخته ترین‌ها هستند.

شرکت Ocean active H+  مدعی است که محصول این شرکت با افزایش توده باکتری‌های مفید روده (41%) غنی از میکروبیوم، توانایی بهبود عملکرد روده را 21% بیشتر از اینولین دارا می‌‌باشد.

• محرک‌های زیستی:

گیاهان دریایی همچنین به شکل فزاینده ای به عنوان محرک‌های زیستی در کشاورزی استفاده می‌‌شوند. طبق گزارشات، آن‌ها باعث تحریک گیاهان برای ترشح هورمون‌هایی شده که آن‌ها را در مقابل استرس‌های محیطی مقاوم می‌‌نمایند. برخی از محصولات نظیر StimBlue [3]که 100% از جلبک‌های بزرگ جثه ساخته شده‌اند توانایی تثبیت 6.64  تن گاز Co₂  در یک هکتار بعد از رشد کامل گیاه طی 9 ماه را دارا می‌‌باشند.

مثال دیگر از محرک‌های زیستی نوع تخمیر شده جلبک آدر مالزی است که  تحت عنوان غنی از ریز مغذی‌ها ، پتاسیم و الیگو ساکارید‌ها برای بهبود مقاومت برگ و ریشه در برابر بیماری ، رشد بهتر و میوه دهی و همچنین مقاومت در برابر آفات بکار می‌رود.

• محصولات زیبایی و ضد پیری:

شرکت‌هایی که محصولات زیبایی تولید می‌‌کنند مدعی هستند که گیاهان دریایی به دلیل داشتن مواد طبیعی مانند چربی‌ها، قندها و پروتئین‌ها، ویتامین‌ها و مواد معدنی و آنتی اکسیدان‌ها باعث ترمیم بافت‌، درخشندگی موها و لطافت بهتر پوست می‌‌گردند. همچنین این مواد دارای خاصیت ضد التهابی بوده برای همین برای پوست‌های حساس و دارای اگزما مناسب می‌باشند.

• مواد بسته بندی:

انواع بسته بندی‌های زیست تخریب پذیر و یا خوراکی ساخته شده از گیاهان دریایی در حل حاضر در بازار عرضه می‌گردند. به طور مثال یک شرکت اندونزیایی محصولی را تحت عنوان Evoware   ارائه نموده که مدعی است خوراکی، مغذی و به جهت زیست تخریب پذیر بودن دوست‌دار محیط زیست می‌‌باشد. فنجان‌های طعم دار با طعم نعنا، پرتغال و ساشه‌های قهوه فوری یکبار مصرف که در آب داغ حل می‌گردند از این نمونه‌ها می‌باشند.. از دیگر شرکت‌های پویای تولید کننده این بسته بندی‌ها می‌توان Notpla  از انگلستان، BZeos از نروژ، Sway از ایالات متحده، Flexsea از انگلستان،Oceanium  از اسکاتلند، Loliware از ایالات متحده و SoluBLUE و Kelpi  از انگلستان نام برد.

• ترجمه و بازنویسی
• مجید مصدق، معاون دفتر بهبود کیفیت، فرآوری و توسعه بازار سازمان شیلات ایران
• منبع
• https://v4.infofish.org/