معرفی مقالات شماره دوم مجله INFOFISH 2026 ISSUE: 3/2026 منتشر شده در شماره 3 – 2026
همزمان با ادامه تحول آبزیپروری و شیلات تحت فشارهای همزمان تغییرات اقلیمی، نگرانیهای مربوط به امنیت غذایی، دگرگونیهای فناورانه و تغییر انتظارات مصرفکنندگان، نیاز به نوآوریهای کاربردی هرگز تا این اندازه فوری نبوده است. در سراسر این شماره از INFOFISH International، یک مضمون مشترک بهوضوح دیده میشود: تابآوری در بخش غذای آبزیان نهتنها به رشد تولید، بلکه به سیستمهای هوشمندتر، علم قویتر، استفاده کارآمدتر از منابع و یکپارچگی بیشتر میان جوامع، فناوری و بازارها وابسته خواهد بود.
این شماره مجموعهای متنوع از دیدگاهها را گرد هم میآورد که نشان میدهد نوآوری بهطور فزایندهای نه در حاشیهها، بلکه در سراسر زنجیره ارزش شیلات و آبزیپروری به کار گرفته میشود؛ از ژنتیک و سیستمهای پرورش گرفته تا فرآوری، توسعه جوامع محلی و همکاریهای بینالمللی.
چندین بخش در این شماره بر تیلاپیا تمرکز دارند؛ گونهای که همچنان جایگاه خود را بهعنوان یکی از مهمترین محصولات غذایی آبزی در جهان تقویت میکند. در مقاله «تیلاپیای آب لبشور: مسیری به سوی آبزیپروری کماثر و با ارزش غذایی بالا»، نویسندگان بررسی میکنند که چگونه محیطهای شور و مناطق تحت تأثیر شوری — که پیشتر عمدتاً بهعنوان محدودیت در نظر گرفته میشدند — میتوانند به فرصتهای تولیدی تبدیل شوند. با تسریع تغییرات اقلیمی و افزایش نفوذ آب شور در مناطق ساحلی، پرورش تیلاپیا در آب لبشور بهعنوان یک راهبرد سازگاری عملی در حال ظهور است که میتواند از استخرهای متروک میگو استفاده کند، فشار بر منابع آب شیرین را کاهش دهد و در عین حال پروفایل تغذیهای بهتری ارائه دهد.
پیشرفت روزافزون در تولید تیلاپیا در مقاله «تحول ذخایر تیلاپیا از طریق فناوریهای اصلاح نژاد» نیز بررسی شده است؛ مقالهای که به تحول سریع اصلاح نژاد انتخابی و ژنومیک در پرورش تیلاپیا میپردازد. این مقاله با مقایسه پیشرفتهای ژنتیکی تیلاپیا با دستاوردهای بهدستآمده در مرغ گوشتی (broiler chicken) و سالمون اقیانوس اطلس (Atlantic salmon)، نشان میدهد که فناوریهای اصلاح نژاد چگونه به عنصر کلیدی در بهبود عملکرد رشد، مقاومت، مقاومت در برابر بیماریها و کارایی کلی تولید تبدیل شدهاند. این بحث همچنین یک واقعیت گستردهتر در آبزیپروری جهانی را تقویت میکند: ژنتیک و انتخاب مبتنی بر داده دیگر صرفاً گزینههای آینده نیستند، بلکه ابزارهای بنیادی برای تولید پایدار پروتئین محسوب میشوند.
به همان اندازه مهم، مسئله بهرهوری از منابع آبزی پس از برداشت است. در مقاله «استفاده و فرآوری محصولات جانبی و هممحصولات تیلاپیا»، تمرکز از مرحله تولید به سمت بهینهسازی ارزش تغییر میکند. این مقاله یادآور میشود که فیلهها تنها بخش کوچکی از کل ماهی را تشکیل میدهند، در حالیکه بخشهای غنی از مواد مغذی مانند سر، اسکلت، پوست و احشاء اغلب کمتر مورد استفاده قرار میگیرند. نویسندگان با بررسی امکان تبدیل این مواد به محصولات غذایی، ترکیبات خوراک دام، محصولات نوترسوتیکال (nutraceuticals[1]) و کاربردهای صنعتی، بر اهمیت روزافزون اصول اقتصاد چرخشی در سیستمهای آبزیمحور تأکید میکنند. افزایش بهرهوری از کل ماهی دیگر صرفاً به معنای کاهش ضایعات نیست؛ بلکه بهطور مستقیم با امنیت غذایی، تغذیه، سودآوری و پایداری مرتبط شده است.
[1] مواد غذایی یا ترکیباتی که علاوه بر ارزش غذایی، اثر درمانی یا سلامتیزا هم دارند.
این شماره همچنین بررسی میکند که چگونه نوآوری بهطور فزایندهای فراتر از مزارع یا فناوریهای منفرد رفته و به نظامهای گستردهتر حکمرانی و تحول روستایی گسترش یافته است. برنامه «دهکده شیلات هوشمند» اندونزی نمونهای بسیار قابل توجه در این زمینه ارائه میدهد. همانطور که در مقاله «دهکده شیلات هوشمند: یک مدل عملی برای توسعه شیلات مبتنی بر روستا» توضیح داده شده است، این طرح نشان میدهد که چگونه نوسازی در سطح روستا، توسعه مهارتها، دیجیتالیسازی و توانمندسازی جامعه میتوانند در کنار هم تولید شیلات را تقویت کرده و همزمان معیشت و تابآوری اجتماعی را بهبود بخشند. این برنامه بازتابدهنده یک تغییر رویکرد گستردهتر در منطقه است؛ بهسوی مدلهای توسعهای که جوامع محلی را در مرکز تحول قرار میدهند، نه اینکه آنها را صرفاً دریافتکنندگان منفعل کمکها در نظر بگیرند.
همکاریهای بینالمللی و یکپارچگی منطقهای نیز همچنان از اجزای اساسی راهبردهای آینده امنیت غذایی به شمار میروند. در مقاله «شبکه پرورش میگوی سنگاپور–هند: تحقق هدف “۳۰ در ۳۰”»، نویسندگان بررسی میکنند که چگونه مشارکت میان سرمایهگذاران سنگاپوری و تولیدکنندگان آبزیپروری هند میتواند مسیرهایی سودمند و متقابل برای تقویت زنجیرههای تأمین محصولات دریایی ایجاد کند. این مقاله نشان میدهد که چگونه فناوری، سرمایهگذاری، امنیت زیستی و تجارت میتوانند در کنار هم همافزایی داشته باشند تا هم اهداف امنیت غذایی داخلی و هم رشد مبتنی بر صادرات را پشتیبانی کنند.
نوآوری، با این حال، به گونههای متداول آبزیپروری محدود نمیشود. در گفتوگوی «رهبران صنعت»، Sven Rusticus، بنیانگذار Seaweedland در هلند، درباره تلاشهای پیشگامانه این شرکت در سیستمهای کشت جلبک دریایی در محیطهای خشکیمحور صحبت میکند. دیدگاههای او نشان میدهد که چگونه مدلهای تولید جایگزین، استفاده چرخشی از منابع و کشاورزی در محیطهای کنترلشده بهتدریج در حال تغییر دادن این تصور هستند که تولید پایدار غذای آبزی در آینده چگونه میتواند باشد.
در مجموع، مطالب این شماره نشان میدهند که این بخش بهطور فزایندهای در حال تبدیل شدن به بخشی بههمپیوستهتر، پیشرفتهتر از نظر فناوری و متمرکزتر بر پایداری است. با این حال، آنها همچنین یک درس مهم را برجسته میکنند: پیشرفت بهندرت تنها با یک دستاورد بزرگ حاصل میشود. بلکه این پیشرفت از طریق انباشته شدن بهبودهای عملی شکل میگیرد — اصلاح نژاد بهتر، سیستمهای پرورش هوشمندتر، نهادهای محلی قویتر، فرآوری کارآمدتر، همکاریهای مؤثرتر و تمایل به بازنگری در فرضیات سنتی.
برای منطقه آسیا–اقیانوسیه و فراتر از آن، چالش امروز صرفاً تولید بیشتر غذای آبزی نیست، بلکه تولید آن به شکلی هوشمندانهتر، فراگیرتر و با تابآوری بلندمدت بیشتر است. تجربیات و ایدههای ارائهشده در سراسر این شماره نمونههای ارزشمندی ارائه میدهند از اینکه چگونه دولتها، پژوهشگران، تولیدکنندگان و بخش خصوصی در حال آغاز پاسخگویی به این چالش هستند.
همانند همیشه، INFOFISH International همچنان متعهد است که از این گفتوگو حمایت کند؛ از طریق بهاشتراکگذاری دانش، ترویج نوآوری و تقویت ارتباطات در سراسر جامعه جهانی شیلات و آبزیپروری.
امیدواریم از مطالعه این شماره لذت ببرید.
Gemma Meermans Matainaho
مدیر
