نکات مهم استراتژی های توسعه پایدار صید و آبزی پروری برگرفته ازبخش INDUSTRY NOTE دومین شماره مجله INFOFISH منتشر شده در آپریل- مارس 2026 گفت و گوی INFOFISH با دکتر Alue Dohong معاون مدیرکل سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO) و نماینده منطقهای این سازمان در منطقه آسیا–اقیانوسیه
آخرین باری که با دکتر Alue Dohong، رئیس دفتر منطقهای آسیا–اقیانوسیه سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO RAP) مصاحبه کردیم، در سال ۲۰۱۸ بود؛ زمانی که دکتر Kundhavi Kadiresanاین سمت را بر عهده داشت و در نشریه ما معرفی شد. اکنون، پس از گذشت هفت سال، فرصت مناسبی است تا مروری بر آخرین تحولات و ابتکارات کلیدی بینالمللی و برنامههای FAO داشته باشیم؛ بهویژه آن دسته از اقداماتی که بر منطقه آسیا–اقیانوسیه تمرکز دارند.
سؤال: یکی از برنامههای راهبردی که در مصاحبه سال ۲۰۱۸ به آن اشاره کردیم، «ابتکار رشد آبی (BGI- Blue Growth Initiative) سازمان» FAO بود که بر پایه «آییننامه رفتار برای صیادی مسئولانه (CCRF- Code of Conduct for Responsible Fisheries) شکل گرفته بود. از آن زمان تاکنون، FAO و کشورهای عضو آن یک ابتکار جهانی برای توسعه پایدار صیادی، آبزیپروری و تجارت محصولات دریایی با عنوان «تحول آبی» (Blue Transformation) را تدوین و تصویب کردهاند. لطفاً درباره روند تکامل مفهوم «تحول آبی» و اهمیت آن برای منطقه آسیا–اقیانوسیه توضیح دهید.
پاسخ: آییننامه رفتار برای صیادی مسئولانه (CCRF) که پس از اجلاس زمین ریو در سال ۱۹۹۲ تصویب شد، اصولی جهانی برای بهرهبرداری پایدار از منابع دریایی و آبهای شیرین تعیین کرد تا امنیت غذایی، اشتغال شایسته و سلامت اکوسیستمها حفظ شود. FAO از آن زمان با ارائه دستورالعملها و مشاورههای فنی، این چارچوب را توسعه داده است.
بیست سال پس از ریو و در پی تصویب اهداف توسعه پایدار، FAO ابتکار «رشد آبی» را توسعه داد. در آسیا و اقیانوسیه، این برنامه از طریق ابتکار منطقهای رشد آبی اجرا شد تا شیوههای پایدار در صید، آبزیپروری، مدیریت اکوسیستمها، تجارت و حمایت اجتماعی تقویت شود؛ با تمرکز ویژه بر کشورهای جزیرهای کوچک. کمیسیون صیدی آسیا–اقیانوسیه نیز با هماهنگی منطقهای و ارائه راهنماییهای فنی، نقش مهمی در پیشبرد این اقدامات داشت.
با افزایش فشارهایی مانند تغییر اقلیم، کاهش تنوع زیستی و رشد تقاضا برای غذاهای دریایی ، FAO و کشورهای عضو این دستورکار را به «تحول آبی» ارتقا دادند. تحول آبی یک نقشه راه جامع و نتیجهمحور است که بر سه اولویت اصلی تمرکز دارد:
- گسترش پایدار و افزایش آبزیپروری،
- تقویت مدیریت صید،
- ارتقای زنجیره ارزش محصولات آبزی برای بهبود عملکرد اجتماعی، اقتصادی و زیستمحیطی.
هدف این برنامه، گسترش نظامهای غذایی آبزی و افزایش سهم آنها در تولید بهتر، تغذیه بهتر، محیطزیست بهتر و زندگی بهتر است؛ بهویژه برای جوامعی که معیشتشان به صید و آبزیپروری وابسته است، بهگونهای که هیچکس از مسیر توسعه جا نماند.
برای آسیا و اقیانوسیه، بزرگترین منطقه تولیدکننده غذاهای آبزی، «تحول آبی» اهمیت زیادی دارد. این برنامه نوآوری و رشد فراگیر را ترویج میکند، بهرهمندی صیادان کوچک، تولیدکنندگان آبزیپروری و جوامع آسیبپذیر را تضمین میکند و در عین حال اکوسیستمها را محافظت میکند. این رویکرد بر اصول «رشد آبی» بنا شده و مسیر را برای نظامهای غذایی آبزی پایدار، مقاوم و عادلانه هموار میکند.
سؤال: آسیا–اقیانوسیه در تولید جهانی ماهی و محصولات صیادی نقش غالب دارد؛ با این حال، امنیت غذایی در سراسر منطقه همچنان تضمینشده نیست. آیا با این نظر موافق هستید که در چارچوب ابتکار «تحول آبی»، سه حوزه مهم تمرکز برای این منطقه باید شامل (i) افزایش و فشردهسازی تولید در آبزیپروری همراه با تضمین پایداری، (ii) بهبود مدیریت صید، و (iii) ارتقای زنجیرههای ارزش صیادی برای بهبود دسترسی، کیفیت و ایمنی غذایی جهت پاسخگویی به نیازهای منطقهای و الزامات بازارهای جهانی باشد؟
پاسخ: بله، کاملاً درست است. این سه حوزه تمرکز کاملاً با نقشه راه «تحول آبی FAO» همخوانی داشته و برای منطقه آسیا–اقیانوسیه اهمیت ویژهای دارد.
ابتدا، افزایش پایدار تولید در آبزیپروری ضروری است، زیرا آسیا–اقیانوسیه بخش عمدهای از تولید جهانی آبزیپروری را به خود اختصاص داده و سهم بزرگی در تأمین ماهی منطقه دارد. گسترش پایدار، همراه با نوآوری، امنیت زیستی، بهبود خوراک و ژنتیک و مدیریت محیطزیست مسئولانه، برای پاسخ به تقاضای منطقهای برای غذاهای دریایی و کاهش فشار بر ذخایر طبیعی حیاتی است.
دوم، پیشگیری از صید غیرمجاز، گزارشنشده و غیرقانونی (IUU) برای تضمین پایداری منابع در بلندمدت و تأمین معیشت جوامع اهمیت مرکزی دارد. تصمیمگیری مؤثر و مبتنی بر شواهد درباره منابع صید، بهبود پایش، کنترل و نظارت و کنترل بنادر، رویکردهای مبتنی بر اکوسیستم و همکاری منطقهای، کلید حفظ ذخایر سالم و حمایت از جوامع ساحلی است. این موضوع برای آسیا–اقیانوسیه که بیش از ۸۰ درصد صیادان کوچک جهان در آن حضور دارند، اهمیت ویژهای دارد.
سوم، ارتقای زنجیرههای ارزش محصولات آبزی در سطح منطقهای و بینالمللی برای کاهش ضایعات، بهبود ایمنی و کیفیت غذایی، افزایش ارزشافزوده و تضمین توزیع عادلانه و فراگیر منافع حیاتی است. زنجیرههای ارزش کارآمدتر، عادلانهتر و مقاوم در برابر تغییرات اقلیمی فرصتهای جدید معیشتی ایجاد کرده و دسترسی به غذاهای دریایی را افزایش میدهد که برای بهبود امنیت غذایی و تغذیه اهمیت بالایی دارد.
این سه رکن، هدف اصلی «تحول آبی» را منعکس میکنند: رشد پایدار نظامهای غذایی آبزی بدون جا گذاشتن هیچکس. مهم این است که این سه رکن مکمل یکدیگر هستند: مدیریت بهتر، پایداری را تقویت میکند؛ توسعه مسئولانه آبزیپروری، عرضه را افزایش میدهد؛ و ارتقای زنجیره ارزش، تضمین میکند که تولید به تغذیه و معیشت بهتر تبدیل شود. بنابراین، کاملاً موافقم که اینها مهمترین حوزههای تمرکز برای تسریع تحول آبی در منطقه آسیا–اقیانوسیه هستند.
سؤال: آیا میتوانید به پیشرفتهای منطقهای در دستیابی به اهداف «تحول آبی» در حوزه آبزیپروری طی پنج سال گذشته اشاره کنید؟
پاسخ: بیش از ۹۰ درصد از محصولات آبزی پرورشی جهان در آسیا و اقیانوسیه تولید میشود و انتظار میرود این منطقه همچنان پیشتاز رشد این بخش باقی بماند. با این حال، برای پاسخ پایدار به تقاضای رو به افزایش، لازم است تمرکز (intensification) بر پایداری تولید، استفاده بهتر از منابع، بهبود حکمرانی، زنجیرههای ارزش مقاوم و تقویت همکاری میان دولتها، بخش خصوصی و جامعه مدنی تمرکز شود.
با توجه به اهمیت بالای آبزیپروری در این منطقه، FAO همکاری نزدیکی با «شبکه مراکز آبزیپروری آسیا–اقیانوسیه» (NACA) داشته تا یک نقشه راه منطقهای برای «تحول آبزیپروری در آسیا و اقیانوسیه تا سال ۲۰۳۰» تدوین کند. چشمانداز این نقشه راه، توسعه نظامهای غذایی آبزی کارآمدتر، فراگیرتر، مقاومتر و پایدارتر از طریق نوآوری، سرمایهگذاری و مشارکتها بهویژه با مشارکت بخش خصوصی و سازوکارهای سرمایهگذاری خطرپذیر است.
این نقشه راه بر ۲۰ حوزه اقدام و اولویت تمرکز دارد که هدف آنها ترویج نوآوری و سرمایهگذاری متناسب با شرایط آسیا و اقیانوسیه است و به چالشهایی مانند ضعف زیرساختها، پیامدهای زیستمحیطی و شمول اجتماعی میپردازد.
سؤال: اولویتهای منطقهای «تحول آبی» برای بخش صید و صیادی در این منطقه چه بوده است؟
پاسخ: ما با کشورهای عضو در حال همکاری هستیم تا ارزیابی ذخایر صید تقویت شود؛ بهگونهای که مبنای محکمی برای مدیریت مبتنی بر شواهد و حمایت از تصمیمگیری در چارچوب «رویکرد اکوسیستمی در مدیریت صید» (EAFM) فراهم شود. این موضوع یکی از عناصر کلیدی در بهروزرسانی ارزیابی جامع FAO از وضعیت منابع صیادی جهان است؛ ارزیابیای که درک بیسابقهای از وضعیت منابع صید در آسیا و اقیانوسیه ارائه میدهد. این ارزیابی نشان میدهد که تلاشهای قابل توجهی برای پایش منابع منطقه انجام شده، اما وضعیت ذخایر یکدست نیست و نتایج متفاوتی دارد. این مسئله بر نیاز فوری به مدیریت مؤثرتر، بهویژه در مورد ذخایر ساحلی در صیدهای چندگونهای و چندابزاره در منطقه تأکید میکند.
بسیاری از کشورهای آسیایی بهطور فزایندهای در حال بهکارگیری رویکرد اکوسیستمی در مدیریت صید (EAFM) در برنامهریزی ملی و مدیریت محلی هستند؛ اقدامی که به بهبود ارزیابی ذخایر، برنامهریزی فضایی و مدیریت صیدهای جانبی و اثرات بسترزیستی کمک کرده است. این روند باعث شده برخی ذخایر ماهی تثبیت یا حتی بازسازی شوند و توازن بهتری میان حفاظت از تنوع زیستی و بهرهبرداری صید برقرار شود.
این پیشرفتها با حمایت برنامهها و انتشارات FAO، دورههای آموزشی، مطالعات موردی، کمیسیون صیدی آسیا–اقیانوسیه (Asia-Pacific Fishery Commission -APFIC) و پروژههای مرتبط با رویکرد اکوسیستمی از جمله مشارکتهای خلیج بنگال و همکاریهای کشتی تحقیقاتی Nansen تقویت شدهاند.
FAO رهبری تدوین مشارکتی «راهنمای داوطلبانه برای تضمین پایداری صید خرد در چارچوب امنیت غذایی و فقرزدایی» را بر عهده داشت؛ راهنمایی که بر رویکرد مبتنی بر حقوق بشر استوار است.
سؤال: همانطور که در یک خبر در وبسایت FAO RAP در آوریل ۲۰۲۵ آمده ، صیادی خرد (Small-Scale Fisheries-SSF) ستون فقرات بسیاری از جوامع ساحلی و داخلی در آسیا هستند و معیشت حدود ۴۶ میلیون نفر را پشتیبانی میکنند. سال گذشته (۲۰۲۵) یازدهمین سالگرد «راهنمای داوطلبانه برای تضمین پایداری صید خرد» بود. آیا با این نظر موافق هستید که همچنان نیاز جدی وجود دارد تا صید خرد بهطور مؤثر در راهبردهای ملی و چارچوبهای همکاری منطقهای ادغام شوند؟ مهمترین چالشهایی که مانع پیشرفت در این مسیر شدهاند چه بودهاند؟
پاسخ: صید خرد نقش بنیادی در امنیت غذایی، معیشت و هویت فرهنگی در سراسر آسیا و اقیانوسیه دارند؛ بنابراین ضروری است که این بخش بهطور مؤثر در راهبردهای ملی و چارچوبهای همکاری منطقهای ادغام شود.
کارگاه ما در مارس ۲۰۲۵ به مناسبت دهمین سالگرد «راهنمای صید خرد» برگزار شد و نشان داد که با وجود نقش حیاتی اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی این بخش—که نزدیک به نیمی از تولید صید در آسیا را شامل میشود و معیشت میلیونها نفر را تأمین میکند—هنوز موانع مهمی بر سر راه ادغام کامل و معنادار آن در سیاستگذاری و فرآیندهای مدیریتی وجود دارد.
بسیاری از دولتها و ذینفعان، ظرفیت فنی و مالی کافی برای اجرای مؤثر این راهنماها را در اختیار ندارند. همچنین شکافهای قابل توجهی در دادهها و دانش وجود دارد و اطلاعات کافی درباره سهم، نیازها و آسیبپذیریهای صید خرد در دسترس نیست؛ موضوعی که سیاستگذاری مبتنی بر شواهد و دسترسی عادلانه به سرمایهگذاری و حمایتهای اجتماعی را محدود میکند.
در بسیاری از کشورها، سیاستهای ملی یا هماهنگی کافی ندارند یا تعریف روشنی از صید خرد ارائه نمیدهند، که این امر طراحی مداخلات هدفمند را دشوار میسازد. از دیگر چالشها میتوان به ضعف در بهرسمیت شناختن حقوق عرفی اشاره کرد که جوامع صید خرد را در برابر رقابت بر سر استفاده از فضاهای آبی و ساحلی آسیبپذیر میکند، و همچنین به رسمیت نشناختن نقش اساسی زنان در سراسر زنجیرههای ارزش صید خرد.
علاوه بر این، با اینکه صید خرد در خط مقدم مواجهه با تأثیرات تغییرات اقلیمی قرار دارند، دسترسی به سامانههای هشدار زودهنگام، تدابیر ایمنی در دریا و حمایتهای سازگاری هنوز محدود است. با اتکا بر یافتههای مطالعه جهانی صید خرد، FAO با کشورهای عضو همکاری خواهد کرد تا برنامههای ملی اقدام مشخصی برای حمایت از صید خرد (NPOA-SSF) تدوین کنند.
پر کردن این شکافها نیازمند همکاری فراتر از نهادهای صیدی است و باید بخشهایی مانند امور مالی، حمایتهای اجتماعی، توسعه بازار و تقویت پشتیبانی فنی ملی و منطقهای را شامل شود، همراه با تحقیقات هدفمند و تعهد سیاسی تقویتشده؛ همانطور که در «برنامههای ملی اقدام برای صید خرد» در فیلیپین و اندونزی مشاهده شده است.
سؤال: یکی دیگر از حوزههای مهم نگرانی در آسیا–اقیانوسیه، صید غیرمجاز، گزارشنشده و غیرقانونی (IUU) است. یکی از مهمترین ابتکارات FAO در این زمینه، «توافقنامه تدابیر بندری» (Port State Measures Agreement – PSMA) بوده است؛ تا آخرین شمارش، ۸۴ کشور عضو این توافقنامه شدهاند که کمتر از ۳۰ کشور از آسیا–اقیانوسیه هستند. FAO چگونه با دولتهای منطقه همکاری میکند تا آنها را ترغیب به عضویت کند و همچنین از کشورهایی که عضو توافقنامه هستند، در اجرای ملی PSMA حمایت نماید؟
پاسخ: FAOهمکاری نزدیکی با دولتها داشته تا اقدامات علیه صید غیرمجاز، گزارشنشده و غیرقانونی تقویت شود؛ از جمله ترویج عضویت در «توافقنامه تدابیر بندری» و اجرای آن، و بهبود پایش، کنترل و نظارت (MCS- Monitoring, Control and Surveillance). این اقدامات بهتدریج فرصتهای صید غیرمجاز را کاهش داده و رعایت قوانین را در بخشهایی از منطقه بهبود بخشیده است. این تلاشها به کشورها امکان میدهد تا صیادان قانونی را بهتر محافظت کنند، ذخایر آسیبپذیر را حفظ کنند و دسترسی به بازارهای صادراتی با ارزش بالا را حفظ نمایند.
از طریق برنامه جهانی PSMA و ابتکارات منطقهای با شرکایی مانند SEAFDEC وBOBP-IGO،FAO راهنمایی فنی، ظرفیتسازی و حمایت برای کنترلهای بندری مبتنی بر ریسک و نظارت بر انتقال محمولهها ارائه میدهد. این حمایتها شامل مشاوره حقوقی، آموزش بازرسها و تقویت هماهنگی نهادی است.
علاوه بر این، FAO به کشورها کمک میکند تا پیامدهای تجارت بینالمللی، از جمله یارانههای صید سازمان تجارت جهانی را درک کنند تا سیاستهای حمایتی ملی به پایداری کمک کرده و باعث بهرهبرداری بیش از حد از ذخایر نشوند. پیشرفتهایی نیز در پذیرش گستردهتر سیستمهای ایمنی غذایی مشاهده شده که دسترسی به بازار را بهبود بخشیده، اختلالات تجاری و رد شدن محمولهها را کاهش داده و اعتماد مصرفکننده را افزایش داده است.
اگرچه هنوز کارهای زیادی باقی است، اما من نسبت به بهبود شفافیت، پایداری و عملکرد زنجیرههای ارزش آبزی در منطقه بسیار خوشبین هستم.
سؤال: در ۲ سپتامبر ۲۰۲۵، FAO و دبیرخانه «کنوانسیون تنوع زیستی» (Convention on Biological Diversity-CBD) از راهاندازی یک مشارکت جهانی جدید خبر دادند تا به کشورها از جمله در آسیا–اقیانوسیه ، در پایش و گزارشدهی درباره بازسازی اکوسیستمها کمک کند. یکی از اهداف اعلامشده، تقویت ظرفیت کشورها برای پایش و گزارشدهی درباره «هدف ۲» چارچوب جهانی تنوع زیستی کونمینگ–مونترال بود که کشورها را موظف میکند حداقل ۳۰٪ از اکوسیستمهای زمینی، آبهای داخلی، ساحلی و دریایی تخریبشده را تا سال ۲۰۳۰ تحت بازسازی مؤثر قرار دهند. با توجه به زمان مصاحبه، ممکن است برای FAO RAP هنوز زود باشد که به جزئیات برنامه یا همکاریها بپردازد، اما آیا میتوانید یک دید کلی از حوزههای احتمالی تمرکز برای کشورهای آسیا–اقیانوسیه ارائه دهید؟
پاسخ: بله، هنوز زمان اولیه است و باید دید این برنامه چگونه پیش خواهد رفت، اما انتظار میرود مکمل فعالیتهای FAO در زمینه تنوع زیستی و حفاظت از منابع صیدی باشد. محیطهای ساحلی و آبهای شیرین از جمله آسیبپذیرترین اکوسیستمها در برابر فعالیتهای انسانی هستند و واضح است که زیستگاههای سالم برای بهرهوری صید و آبزیپروری ضروریاند. اهداف بازسازی تحت «هدف ۲» با تلاشها برای بازسازی ذخایر ماهی و استفاده از آبزیپروری برای احیای اکوسیستمهای تخریبشده همسو هستند. تمرکز ما بر بهبود روشهای عملیاتی خواهد بود که نه تنها از تخریب جلوگیری میکنند، بلکه به بازسازی فعالانه کمک میکنند.
ما پیشتر از طریق ابتکارات مرتبط با «هدف ۳» از کشورها در زمینه حفاظت از تنوع زیستی حمایت کردهایم، با همکاری شرکایی مانند «اتحادیه بینالمللی حفاظت از طبیعت» (International Union for Conservation of Nature -IUCN)، اداره صید مالزی، دانشگاه کوئینزلند و وزارت امور دریایی و صید اندونزی (Ministry of Marine Affairs and Fisheries -MMAF) در چارچوب برنامههای تأمینشده توسط «صندوق محیط زیست جهانی» (GEF). این تلاشها بر بهبود اثربخشی مناطق حفاظتشده دریایی و دیگر تدابیر مؤثر حفاظتی (OECMs) و رسیدگی به مسائل تنوع زیستی و حفاظت آبهای شیرین تمرکز دارد.
همچنین با همکاری «The Nature Conservancy»، در حال توسعه مطالعات موردی منطقهای و ارائه راهنمایی درباره چگونگی کمک سایتهای آبزیپروری به حفاظت از تنوع زیستی در مقیاس محلی و گستردهتر هستیم. این حوزهای هیجانانگیز برای منطقه است که برخی از بزرگترین فضاهای آبزیپروری آزاد در آن قرار دارند، جایی که مزرعهها میتوانند از تنوع زیستی آبزیان بهصورت درجا محافظت کنند.
در آینده، تمرکز بر ادغام بهتر اهداف تنوع زیستی با تولید پایدار غذا خواهد بود. این امر به ویژه در ارتباط با «هدف ۱۰» چارچوب جهانی تنوع زیستی درباره مدیریت پایدار صید و بهبود عملکرد صید از طریق رویکردهای اکوسیستمی و «هدف ۵» درباره تأثیرات بر گونههای وحشی اهمیت دارد. برای این منظور به یک چارچوب متوازن و ابزارهایی برای ارزیابی تأثیرات، هزینهها و منافع، و بررسی سازشهای بین تولید غذا و سلامت اکوسیستم نیاز داریم. همچنین نیازمند درک بهتری از مدیریت صید و ارزیابی ذخایر هستیم که تعاملات چندابزاره و چندگونهای و سازشهای اجتنابناپذیر مدیریت چنین سیستمهای پیچیدهای را لحاظ کند.
سؤال: و در پایان، در یک نگاه شخصی، در طول دوره مسئولیت خود بهعنوان نماینده منطقهای FAO در آسیا و اقیانوسیه امیدوارید به چه دستاوردهایی برسید؟
پاسخ: همانطور که قابل تصور است، من در کل بخش کشاورزی مسئولیت دارم که شامل زراعت، دامپروری، جنگلداری، صید و آبزیپروری میشود. اما اجازه دهید تمرکزم را بر آنچه امیدوارم در حوزه صید و آبزیپروری محقق شود قرار دهم.
با توجه به اینکه خودم از اندونزی هستم—کشوری مجمعالجزایری که بهشدت به منابع دریایی و آبهای شیرین وابسته است—چالشهای «تحول آبی» برای منطقه ما برای من بسیار عمیق و شخصی است. همچنین میدانم که منطقه ما بیشترین سهم جمعیتی وابسته به صید خرد را برای معیشت و امنیت غذایی دارد. علاوه بر این، این منطقه بالاترین میزان مصرف ماهی در جهان را دارد و ماهی نقش بسیار مهمی در رژیم غذایی و فرهنگ غذایی ما ایفا میکند.
هدف من این است که تأمین پایدار و ایمن ماهی تضمین شود، بدون آنکه منابع آینده به خطر بیفتد. تا امروز، ما از افزایش بهرهوری از طریق توسعه فناوریهای جدید و گسترش مقیاس آبزیپروری و صید بهرهمند بودهایم. اما اکنون به این درک رسیدهایم که به مرزهای ظرفیت برداشت از ذخایر طبیعی نزدیک شدهایم و اگر بخواهیم همچنان از ماهی در سفرههای خود بهرهمند باشیم، باید بهرهوری منابع در آبزیپروری نیز بهبود یابد. همچنین لازم است ضایعات کاهش یابد و کارایی در سراسر زنجیره ارزش افزایش پیدا کند.
خبر خوب این است که ابزارهای لازم برای این کار در دسترس است و بهتدریج اراده سیاسی و حمایت عمومی برای اصلاحات و نوآوریهای مورد نیاز نیز در حال شکلگیری است. نقش من این است که اطمینان حاصل کنم FAO در کنار کشورها قرار دارد تا با ارائه مشاورههای فنی و ظرفیتسازی لازم، به آنها کمک کند ایدههایشان را به اقدام عملی تبدیل کنند.
