Infofish Trade News در گزارش شماره 5 خود در 25 می 2026 ارزیابی می کند: محصولات آبزی و اقتصاد جهانی در سال 2026
چشمانداز بخش صیادی و آبزیپروری در آغاز سال ۲۰۲۶ مثبت ارزیابی میشد. نرخ تورم در اقتصادهای بزرگ کاهش یافته بود، تقاضای مصرفکنندگان برای محصولات آبزی در سطحی پایدار قرار داشت و رشد تولید آبزیپروری همچنان به افزایش عرضه جهانی کمک میکرد. برآوردهای کنونی نشان میدهد که تولید جهانی در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال قبل ۱٫۷ درصد افزایش یافته است. همچنین، حجم تجارت جهانی ۲٫۱ درصد و ارزش آن ۵ درصد رشد سالانه را تجربه کرده است.
اما فوریه ۲۰۲۶ ماهی پرتحولی برای تجارت جهانی بود و سه رویداد مهم بر روند تجارت بینالمللی تأثیر گذاشت:
نخست، ایالات متحده آمریکا و هند از توافق تجاری جدیدی رونمایی کردند که بر اساس آن، تعرفه واردات کالاهای هندی از ۵۰ درصد (که از اواخر اوت ۲۰۲۵ اعمال شده بود) به ۱۸ درصد کاهش یافت و این تغییر از ۷ فوریه ۲۰۲۶ اجرایی شد. در حالی که صادرات میگوی هند به ایالات متحده بین دسامبر ۲۰۲۴ تا ژوئیه ۲۰۲۵، به دلیل پیشبینی افزایش احتمالی تعرفهها، رشد قابلتوجهی داشت، اما در اکتبر ۲۰۲۵ حجم این صادرات نسبت به مدت مشابه سال قبل ۵۶ درصد کاهش یافت (همانگونه که در نمودار زیر نشان داده شده است). هرچند تلاشهایی برای تنوعبخشی به بازارهای صادراتی و افزایش صادرات به چین، خاور نزدیک و اروپا انجام شد، اما جایگزین کردن بازار ایالات متحده که از نظر ارزش ۴۲ درصد از صادرات میگو را جذب میکرد، بسیار دشوار بود.
در همین حال، صادرکنندگان اکوادور جایگاه خود را در بازار ایالات متحده تقویت کردند و در ۹ ماه نخست سال ۲۰۲۵، ۱۶۷ هزار تن میگو به این کشور صادر کردند که نسبت به مدت مشابه سال قبل ۱۰ درصد افزایش داشت. با این حال، چین همچنان مقصد اصلی صادرات میگوی اکوادور باقی ماند و حدود ۵۰۰ هزار تن میگو را وارد کرد. با وجود این، محدود بودن ظرفیت فرآوری داخلی برای تولید محصولات میگوی با ارزش افزوده و همچنین بالا بودن موجودی انبارها در ایالات متحده باعث شد اکوادور نتواند از افزایش تعرفههای اعمالشده بر میگوی هند بهطور مؤثر بهرهبرداری کند.
دومین تحول مهم، رأی ۲۰ فوریه ۲۰۲۶ دیوان عالی ایالات متحده بود که استفاده از تعرفهها بر اساس «قانون اختیارات اقتصادی در شرایط اضطراری بینالمللی» را غیرقانونی اعلام کرد. این قانون تا پیش از آن، مهمترین سازوکار اعمال تعرفه عمومی ۱۰ درصدی و همچنین بسیاری از تعرفههای بالاتر ویژه برخی کشورها بود که از آوریل ۲۰۲۵ اجرا شده بودند. با این حال، تقریباً بلافاصله پس از این رأی، تعرفه جهانی ۱۰ درصدی جدیدی جایگزین آن شد؛ تعرفهای که در صورت تمدید نشدن توسط کنگره، حداکثر ۱۵۰ روز پس از اجرا منقضی خواهد شد. در تجارت محصولات آبزی، نرخ تعرفه برای بیشتر کشورهای مبدأ کاهش یافت، اما تعرفه ۲۵ درصدی بر محصولات دریایی فرآوریشده در چین همچنان بر اساس حکمی جداگانه به قوت خود باقی ماند.
بهطور کلی، افزایش تعرفهها تأثیر محدودی بر صادرات به ایالات متحده داشت. واردات این کشور در سال ۲۰۲۵ از نظر حجم ۵۳ هزار تن و از نظر ارزش ۸۳۰ میلیون دلار آمریکا افزایش یافت که نسبت به سال ۲۰۲۴ به ترتیب ۱٫۷ درصد و ۳٫۱ درصد رشد را نشان میدهد. بخشی از این افزایش را میتوان ناشی از اقدام واردکنندگان در تسریع واردات پیش از اعمال افزایش احتمالی تعرفهها دانست. از سوی دیگر، ممکن است آنان پس از کاهش حجم تجارت از ماه اوت ۲۰۲۴، در پی تنوعبخشی به منابع تأمین خود برآمده باشند (همانگونه که در نمودار زیر نشان داده شده است). همچنین باید توجه داشت که تداوم تقاضای قوی در بازار ایالات متحده و روابط پایدار میان خریداران و تأمینکنندگان، باعث شد واردات محصولات آبزی با وجود افزایش هزینهها ادامه یابد. در عمل نیز افزایش قیمتها در طول زنجیره ارزش منتقل شد و در بیشتر موارد تنها افزایش اندکی در قیمت نهایی فروش ایجاد کرد.
در نهایت سومین رخداد بسته شدن عملی تنگه هرمز بود و از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ درگیریها در خاور میانه منجر این رخداد شد. حدود ۲۰ درصد از نفت و گاز جهان از این آبراه عبور میکند و اختلال در این مسیر موجب شد قیمت نفت خام برنت، که شاخص اصلی قیمت نفت در بازارهای جهانی است، تنها طی پنج روز ۱۳ درصد افزایش یابد. در حال حاضر، نرخ حملونقل کانتینری در سطح جهان همچنان باثبات است و گزارشی از اختلال در فعالیتهای صیادی منطقه منتشر نشده است. با این حال، حملونقل هوایی بهشدت تحت تأثیر قرار گرفته است. چندین کشور حوزه خلیج فارس از مراکز اصلی صادرات هوایی محصولات آبزی به شمار میروند، اما حجم ارسال محمولههای آنها بهطور ناگهانی کاهش یافته است. برای مثال، گزارشهای فرودگاه اسلو نشان میدهد که حجم صادرات سالمون نروژ در روزهای پس از آغاز درگیریها به حدود نصف کاهش یافته است.
فراتر از پیامدهای فوری بر تجارت، ادامهدار شدن این درگیری میتواند خطرات گستردهتری نیز به همراه داشته باشد. بسیاری از کشورهای منطقه وابستگی زیادی به واردات مواد غذایی، از جمله محصولات آبزی، دارند، زیرا ظرفیت تولید داخلی آنها محدود است. علاوه بر این، کشورهای حوزه خلیج فارس از صادرکنندگان اصلی کودهای شیمیایی در جهان محسوب میشوند و ۲۰ تا ۳۰ درصد از تجارت جهانی این محصولات را در اختیار دارند. بنابراین، اختلال در صادرات کودهای شیمیایی از این منطقه احتمالاً موجب افزایش هزینه نهادههای کشاورزی در سطح جهان خواهد شد، زیرا خریداران ناچار خواهند بود منابع جایگزین را جستوجو کنند.
گونهها و بازارها
چندین گونه مهم صیدی، سال ۲۰۲۶ را در شرایطی آغاز کردند که با محدودیت شدید عرضه مواجه بودند. قیمت ماهی کاد نسبت به مدت مشابه سال ۲۰۲۵ حدود ۲۰ درصد افزایش یافت؛ موضوعی که موجب کاهش تقاضا و تشدید رقابت در بازار شد. انتظار میرود عرضه این گونه در ادامه سال نیز محدودتر شود، زیرا دانشمندان نروژ و روسیه سهمیه صید دریای بارنتز را ۲۶۹ هزار و ۴۴۰ تن پیشنهاد کردهاند که ۲۱ درصد کمتر از سهمیه سال ۲۰۲۵ و پایینترین میزان طی ۳۵ سال گذشته است. در سال ۲۰۲۵، برای نخستین بار، کاد پرورشی بیش از نیمی از صادرات کاد تازه نروژ را به خود اختصاص داد. همچنین، سهمیه صید ماهی ماکرل در شمالشرق اقیانوس اطلس برای سال ۲۰۲۶ با ۴۸ درصد کاهش به ۲۹۹ هزار و ۱۰ تن رسید که فشار بیشتری بر عرضه این گونه وارد خواهد کرد. در همین حال، قیمت اختاپوس در اتحادیه اروپا به بالاترین سطح خود در هفت سال اخیر رسید؛ بهطوری که ارزش واحد واردات آن در اسپانیا ۱۷ درصد و در ایتالیا ۱۸ درصد افزایش یافت. علاوه بر این، پیشبینی میشود سهمیه صید خرچنگ برفی در کانادا نیز ۹ هزار تن دیگر کاهش یابد.
تعرفهها و محدودیتهای تجاری در اواخر سال ۲۰۲۵ تأثیر قابلتوجهی بر تجارت ماهی تون و لابستر داشتند. واردات جهانی تون اسکیپجک منجمد با ۲۷٫۹ درصد کاهش نسبت به سال قبل، به ۷۷۷ هزار و ۹۶۳ تن رسید. این کاهش عمدتاً ناشی از کاهش خرید کارخانههای کنسروسازی در تایلند و دیگر کشورهای جنوبشرق آسیا بود که در واکنش به افت تقاضا در بازار ایالات متحده رخ داد. در مقابل، واردات کارخانههای کنسروسازی در اروپا بهطور کلی افزایش یافت که عمدتاً به دلیل تقاضای بالای اسپانیا بود و کاهش خرید کارخانههای ایتالیا، پرتغال و فرانسه را تا حدی جبران کرد.
از سوی دیگر، صادرات لابستر کانادا به چین تحت تأثیر تعرفه ۳۲ درصدی، ۴۰ درصد نسبت به سال قبل کاهش یافت. در مقابل، ویتنام که از کاهش رقابت در بازار چین سود برد، توانست صادرات لابستر خود را ۱۶۰ درصد افزایش دهد و به دومین تأمینکننده بزرگ این محصول در جهان تبدیل شود.
در بخش سرپایان دریایی، فصل صید ماهی مرکب Illex در آرژانتین با عملکردی بسیار مطلوب آغاز شد و تنها در دو هفته نخست سال ۲۰۲۶، ۲۵ هزار تن از این گونه صید شد. همچنین، میزان صید ماهی مرکب غولپیکر پرنده در پرو ۲۵۲ درصد افزایش یافت که در نتیجه آن، قیمت جهانی ماهی مرکب کاهش پیدا کرد. هرچند بیشتر بخش نرمتنان دوکفهای در سال ۲۰۲۵ از شرایط مطلوب بازار برخوردار بود، اما صدف خوراکی در هر دو سوی اقیانوس اطلس با مشکلاتی مواجه شد. شکوفایی جلبکی و شیوع مکرر نوروویروس موجب جمعآوری محصولات از بازار و ممنوعیت برداشت در بسیاری از مناطق شد. علاوه بر این، شیوع سالمونلا در چندین ایالت ایالات متحده نیز باعث کاهش مصرف این محصول گردید.
