واردات میگوی روسیه در سال 2024 و جایگاه ایران در تأمین نیاز این بازار

بازار میگوی فدراسیون روسیه برای ما بسیار با اهمیت است. از این روی دانستن آن چه در این بازار رخ می دهد برای تولیدکنندگان و صادرکنندگان میگوی پرورشی ایران لازم است.

قبل از هرگونه تحلیل و قضاوتی به سراغ آمار واردات میگوی منطقه اقتصادی اوراسیا می رویم تا ببینیم مقدار و ارزش واردات میگوی این منطقه چقدر بوده و نقش کشور ما در این بازار چیست؟

براساس آمار سایت Trade Map و به نقل از سالنامه تجاری آبزیان ایران 2023-2024 که به زودی منتشر خواهد شد مقدار کل واردات میگوی این منطقه در سال 2024 کمی بیش از 68.000 تن و ارزش آن 424 میلیون دلار بوده است. لازم به ذکر است که در سایت مذکور بعضا آمار برخی کشورها به طور کامل گزارش نمی شود و در مورد ایران تنها به مقادیر بسیار اندکی از واردات میگوی روسیه از ایران اشاره شده در حالی که در این سال 16000 تن میگو از ایران به فدراسیون روسیه صادر شده بوده است.   

سهم روسیه در این بازار 96% بوده است و طبق آمار سایت Trade Map  فدراسیون روسیه به تنهایی 65.906 تن به ارزش 407 میلیون دلار میگو وارد کرده است. جدول زیر از سایت مذکور آمار دقیق واردات این کشورها را مشخص می کند.

واردات میگوی منجمد با HS کد 030617 در سال 2024 در اوراسیا

منبع: سالنامه آماری 2023-2024 اتحادیه تولید و تجارت آبزیان ایران

همان‌گونه که بیان شد منطقه اوراسیا در سال 2024 بیش از 68 هزار تن میگوی منجمد وارد نموده است که 95 % آن مربوط به روسیه بوده است. اگر مقدار واردات روسیه از ایران را هم به این آمار اضافه کنیم سهم روسیه نزدیک به 82 هزارتن بوده است.

در این سال اکوادور، هندوستان و ایران هر کدام به‌ترتیب با 28، 18 و 16 هزار تن مهم‌ترین تأمین کنندگان این منطقه بوده‌اند. آرژانتین (6 هزار تن)، ویتنام (5 هزار تن) و عربستان (4 هزار تن) در رتبه های بعدی قرار دارند.

نکته مهم اینجاست برای ایران (توافق‌نامه  اوراسیا) و ویتنام (توافق‌نامه FTA) تعرفه واردات میگو صفر گردیده است، این در حالی است که تعرفه اکوادور، هندوستان و عربستان 5 % لحاظ می‌شود.

رتبه سوم ایران در جایگاه تأمین میگوی روسیه برای صنعت پرورش میگوی کشورمان بسیار حائز اهمیت است. در حقیقت ایران سهم 19.5 درصدی از واردات 82 هزار تنی میگوی روسیه را دارد و این نشان دهنده وابستگی خوب بازار روسیه به میگوی ایران و متقابلا اهمیت این بازار برای صنعت میگوی ما می باشد.

جهت روشن تر شدن این جایگاه کافی است روند پنج ساله گذشته واردات میگوی روسیه و سهم ایران در این بازار را مورد توجه قرار دهیم. جدول زیر این مسئله را روشن می کند:

ملاحظه می گردد که سهم ایران در این بازار از حدود 6 درصد در سال 2021 به حدود 20 درصد در سال های اخیر افزایش یافته است. تأثیر تحریم های روسیه که در سال 2022 اعمال شد و رشد ناگهانی واردات این کشور در آن سال از ایران که به سهم 22.4 درصدی رسید به درستی نشان می دهد که در شرایط تحریمی روسیه ایران محل امن تأمین میگوی این کشور است که این وضعیت در سال جاری با توجه به تشدید تحریم های این کشور می تواند تکرار شود.

از سوی دیگر وضعیت ارزی کشور روسیه در شرایط مطلوبی قرار ندارد و لذا خریدهای شان از بسیاری از منابع تامین کندتر از قبل شده و به عنوان نمونه خریدشان از ایران در هفت ماهه ابتدایی سال 1404نسبت به مدت مشابه سال قبل 37% کاهش داشته و احتمالا این وضعیت برای سایر کشورها هم رخ داده است. اگر وضعیت صادرات هفت ماهه میگوی کشور را مرور کنیم خواهیم دید که در سال قبل 14.775 تن میگو از کشور صادر شده بود که سهم روسیه 8.158 تن بوده اما در هفت ماهه سال جاری میزان کل صادرات با 3.575 تن کاهش به 11.200 تن کاهش داشته و خرید روسیه به 5150 تن محدود مانده است. به عبارت دیگر بیش از 3.000 تن از کاهش کل صادرات میگوی ایران در هفت ماهه ابتدایی سال جاری مربوط به کاهش صادرات به روسیه بوده است.

کاهش واردات روسیه از ایران در سال جاری در حالی رخ داده که هنوز روسیه بزرگ ترین خریدار میگوی ایران است و 46% صادرات هفت ماهه ابتدایی امسال به روسیه بوده است.

سهم ساختار انحصارگر روسیه در محدودکردن خریداران از ایران و تهدیدهای عملیاتی به قرمز کردن واحدهای فراوری میگوی ایران و کاهش واحدهای مجاز از 23 واحد به تنها 11 واحد فراوری به شدت برجسته است. متاسفانه این اقدام موجب شده تنها خریداران سایز ریز میگوی روسیه از ایران خرید کنند و خریداران سایزهای درشت از این گردونه خارج شوند و خطر باقی ماندن میگوهای سایز درشت تولید سال جاری در انبارها تشدید شود.

در شرایطی که واردات از منابع دیگر برای روسیه بسیار سخت شده و قیمت ها در داخل روسیه نیز به دلیل کمبود عرضه پایین نیامده اما این حرکت گروه انحصارگر در روسیه با همراهی تعدادی از صادرکنندگان ایرانی که متاسفانه به این سیاست طرف روس کمک کرده موجب شده نه تنها ما از مزیت های خود در این بازار استفاده نکنیم بلکه بر عکس با تن دادن به شرایط قیمتی (کاهش حد اقل 60 سنتی قیمت) و پذیرش شرایط پرداخت ترکمن چای گونه آنان، شرایط برای زیاده خواهی های خریدار انحصاری فراهم تر شود.

به نظر می رسد با حذف هندوستان و عربستان ،تأمین کنندگان رتبه دوم و ششم میگوی روسیه از منابع اصلی خرید روسیه به دلیل سیاست های تحریمی ترامپ ( دستور ترامپ به هند مبنی بر عدم معامله با روسیه و کاهش تعرفه های واردات از هند به 15% سابق) و دسترسی سخت روس ها به میگوی اکوادور قدرت چانه زنی ایران در تامین میگوی روسیه به شدت بالاتر رفته و در صورت اتحاد و تعامل و تمکین به منافع ملی بتوان از این ظرفیت استفاده بهتری صورت بگیرد.

علی اکبر خدایی دبیر اتحادیه تولید و تجارت آبزیان ایران

قشم​

5 آذر 1404