بهروزرسانی وضعیت کالاها در صنعت آبزیان براساس گزارش مجله اینفوفیش اینترنشنال شماره 2 ماه مارس-آوریل 2026
مترجم: زینب خدایی
این گزارش به بررسی آخرین تحولات بازار جهانی پودر و روغن ماهی در سال ۲۰۲۶ میپردازد و نوسانات عرضه، تقاضای فصلی و فشارهای قیمتگذاری را در بخشهای کلیدی تحلیل میکند. تمرکز اصلی این بهروزرسانی بر پویایی تجارت مواد اولیه، محصولات تازه و منجمد و تأثیر رژیمهای تعرفهای جدید بر مبادلات بینالمللی است.
پودر ماهی و روغن ماهی
افزایش قیمتها علیرغم تولید بالا
میزان صید در شیلات مربوط به تولید پودر و روغن (reduction fisheries)، به شکلی رضایتبخش بالاتر از سال ۲۰۲۴ باقی مانده که این امر موجب افزایش سطح عرضه برای هر دو محصول پودر ماهی و روغن ماهی شده است. تولید کشور پرو به سطحی رسیده که در بیش از یک دهه اخیر مشاهده نشده بود و این موضوع کمک شایانی به ذخایر جهانی کرده است. بازدهی روغن ماهی نیز در این کشور در سه ماهه آخر سال ۲۰۲۵ بهبود یافت که در کنار افزایش صید در شیلی، از حجم بالای صادرات جهانی روغن ماهی حمایت کرد. با این حال، سهمیههای پایینتر صید ماهی «آنچووی» (anchoveta) برای اواخر ۲۰۲۵ و اوایل ۲۰۲۶ در شرق اقیانوس آرام، همراه با فشار فزاینده بر برخی ذخایر ماهیان کوچک پلاژیک در اقیانوس اطلس شمالی، احتمالاً عرضه را در سال ۲۰۲۶ محدود خواهد کرد.
پیشبینی این وضعیت منجر به افزایش قیمت پودر ماهی شده است، در حالی که قیمت روغن ماهی در سطحی بالا تثبیت شده (elevated plateau) که نشان میدهد قیمتهای بالاتر همچنان به عنوان یک روال عادی در این صنعت باقی خواهد ماند. واردات پودر ماهی چین و همچنین واردات پودر و روغن ماهی نروژ، تحت تأثیر رشد بخش آبزیپروری در این کشورها، شاهد افزایش وزنی بوده است.
تولید
کشور پرو که به طور معمول ۲۰ درصد از تولید جهانی پودر ماهی را به خود اختصاص میدهد، در اولین فصل صید که بین آوریل و ژوئیه در منطقه اصلی شمال-مرکز انجام شد، شاهد صید ۲.۴۶ میلیون تن ماهی آنچووی بود. این یک نتیجه خوب برای صنعت بود و سطح تولید را بسیار فراتر از سال ۲۰۲۴ و همتراز با سطح صید در فصلهای سال ۲۰۱۲ قرار داد. با این حال، در اول نوامبر، توصیه موقت صید برای فصل دوم سال ۲۰۲۵ در منطقه شمال-مرکز تنها ۵۰۰ هزار تن اعلام شد. این رقم در ۱۲ نوامبر توسط وزارت تولید پرو (PRODUCE) و پس از بررسیهای بیولوژیکی جدید از ذخایر، به ۱.۶۳ میلیون تن بازنگری شد. این سهمیه اصلاحشده و بالاتر، با استقبال صنعت مواجه شد، اگرچه بسیاری انتظار داشتند این رقم حدود ۲ میلیون تن باشد. عرضه در اوایل سال ۲۰۲۶ به اندازه حالتی که سهمیه بالاتری تعیین میشد فراوان نخواهد بود و احتمالاً کمتر از سطوح ابتدایی سال ۲۰۲۵ خواهد بود (چرا که بین نوامبر ۲۰۲۴ تا ژانویه ۲۰۲۵ حدود ۲.۴۲ میلیون تن صید شده بود).
تولید جهانی روغن ماهی از ژانویه تا اکتبر ۲۰۲۵ حدود ۵ درصد افزایش یافت؛ این افزایش علیرغم آن بود که تولید پرو در اولین فصل صید سال به دلیل بازدهی پایین روغن (ناشی از بروز بالای ماهیان نابالغ و استرسهای محیطی که محتوای چربی ماهی را کاهش داده بود) محدود ماند. بازدهی در طول فصل دوم صید به طور قابل توجهی بهبود یافت؛ عرضه شیلی به دلیل افزایش تخلیه صید «جک ماکرل» و «آنچووی» بالا رفت و علاوه بر این، افزایش جزئی در عرضه ضایعات (trimmings) حاصل از فرآوری ماهی سالمون نیز مشاهده شد. در حالی که تولید پرو در ده ماه اول سال ۱۴ هزار تن کاهش یافت، تولید شیلی ۲۳ هزار تن افزایش یافت و این افت را جبران کرد.
صید اقیانوس اطلس شمالی شاهد کاهش جزئی در صیدهای مربوط به تولید پودر و روغن در سال منتهی به اکتبر بود و به رقم اندکی بیش از ۲ میلیون تن رسید که کاهشی ۶ درصدی نسبت به مدت مشابه سال ۲۰۲۴ را نشان میدهد. گونههای «ماکرل»، «بلو وایتینگ» (blue whiting) و «هرینگ اطلسی-اسکاندیناوی» که ذخایر کلیدی برای این صنعت در منطقه هستند، همچنان تحت فشار ناشی از سطح بالای صید قرار دارند؛ به طوری که چندین ذخیره با سطحی فراتر از توصیههای علمی شورای بینالمللی اکتشاف دریا (ICES) صید میشوند. شرکتهای تولید خوراک به طور فزایندهای نگرانیهای خود را درباره آینده ذخایر این منطقه ابراز کردهاند. شورای بینالمللی اکتشاف دریاها (ICES) کاهش ۴۱ درصدی صید بلو وایتینگ را برای سال ۲۰۲۶ توصیه کرده است که نشاندهنده فشار شدید بر این ذخیره است. هرگونه کاهش صید در سال ۲۰۲۶ چالشهایی را برای بخش سالمون نروژ ایجاد خواهد کرد که به شدت به ذخایر ایسلند و دانمارک متکی است. اگرچه کاهش تولید پودر و روغن ماهی در اقیانوس اطلس شمالی تاکنون ناچیز بوده است، اما با توجه به اینکه سهمیههای پرو در حد پایین انتظارات قرار دارد، در صورت تداوم افزایش قیمتها، این ذخایر در سال ۲۰۲۶ تحت فشار فزایندهای قرار خواهند گرفت.
تجارت
صادرات مواد اولیه آبزی (پودر و روغن ماهی) در سه ماهه دوم سال، عمدتاً به دلیل افزایش میزان صید در کشورهای پرو و شیلی، به روند صعودی خود ادامه داد. صادرات پودر ماهی پرو در نیمه نخست سال با ۳۷ درصد افزایش نسبت به سال قبل، از ۵۹۰,۰۰۰ تن در سال ۲۰۲۴ به ۸۱۰,۰۰۰ تن در سال ۲۰۲۵ رسید. این افزایش برای روغن ماهی بسیار چشمگیرتر بود؛ به طوری که صادرات آن از ۲۹,۰۰۰ تن در نیمه اول سال ۲۰۲۴ به ۸۳,۰۰۰ تن در مدت مشابه سال ۲۰۲۵ جهش یافت. چین همچنان بازار اصلی پودر ماهی پرو است و ۹۰ درصد از صادرات این کشور را جذب میکند؛ همچنین چین به عنوان مصرفکننده اصلی روغن ماهی پرو ظاهر شده و ۲۸ درصد از صادرات آن را در نیمه نخست سال ۲۰۲۵ به خود اختصاص داده است. در طول این دوره، کل واردات پودر ماهی چین با ۲۳ درصد افزایش به بیش از ۱ میلیون تن رسید که عمدتاً از مبدأ پرو تأمین شده است.
شیلی، دومین صادرکننده بزرگ مواد اولیه دریایی، شاهد افزایش قابل توجه ۱۶ درصدی در صادرات پودر ماهی بود و میزان آن در نیمه اول سال ۲۰۲۵ به ۱۶۰,۰۰۰ تن رسید. در همین حال، صادرات روغن ماهی با ۱۰ درصد افزایش به ۵۹,۰۰۰ تن دست یافت. اگرچه افزایش عرضه مواد خام قطعاً در این امر نقش داشته است، اما اختلال در صنعت سالمون داخلی شیلی در نتیجه تعرفههای ایالات متحده، باعث افت جزئی تقاضای داخلی برای پودر ماهی شد و در نتیجه حجم بیشتری برای صادرات باقی ماند. گزارشهای صنعت سالمون شیلی نشان میدهد که پرورشدهندگان به جای تلاش برای توسعه در سال ۲۰۲۶، به دنبال تثبیت حجم تولید فعلی خود هستند.
نروژ، بزرگترین واردکننده روغن ماهی و دومین واردکننده بزرگ پودر ماهی در جهان، در هر دو بخش شاهد رشد ثابتی بود؛ به طوری که واردات آن ۱۷,۵۰۰ تن در بخش پودر ماهی و ۱۶,۸۰۰ تن در بخش روغن ماهی افزایش یافت. تأمینکنندگان اصلی پودر ماهی نروژ همچنان ایسلند و دانمارک هستند که هر دو کشور در سال ۲۰۲۵ شاهد افزایش سهمیهها و صید ذخایر اصلی خود بودهاند. در نیمه اول سال ۲۰۲۵، حدود ۲۰,۰۰۰ تن روغن ماهی از پرو وارد نروژ شد که این امر با کاهش ۳,۰۰۰ تنی واردات از دانمارک و ۷۰۰ تنی از ایالات متحده آمریکا همراه بود.
قیمتها
علیرغم افزایش عرضه پودر ماهی، قیمتها به دلیل انتظار برای محدودتر شدن عرضه در اوایل سال ۲۰۲۶ افزایش یافته است. قیمت فوب (FOB) پودر ماهی پرو در ماه اکتبر برای نوع «سوپر پرایم» (با حداقل ۶۸ درصد پروتئین)، ۱,۹۰۰ دلار در هر تن تعیین شد که ۲۵ درصد بالاتر از اکتبر ۲۰۲۴ است. اگرچه تولید روغن ماهی پرو در طول سال ۲۰۲۵ به دلیل بازدهی پایین محدود بوده است، اما قیمت این محصول به روند نزولی خود ادامه داد؛ به طوری که قیمت محصولِ «درجه خوراک» (feed-grade) به طور متوسط حدود ۲,۶۰۰ دلار در هر تن بود که نسبت به قیمت ۳,۲۰۰ دلاری در اکتبر ۲۰۲۴، حدود ۱۸ درصد کاهش یافته است. تقاضای بالا برای روغن ماهی، بهویژه در صنعت آبزیپروری، همچنان از این قیمتها حمایت کرده و به «بیکششیِ بالایِ قیمتیِ تقاضا» (قیمتها تأثیر کمی بر کاهش تقاضا دارند) کمک میکند.
چشمانداز
ده ماه اول سال ۲۰۲۵ برای صیدِ و تولید پودر و روغن برای صنایع فرآوری دورهای بهرهور بود و عرضه پودر ماهی ۸ درصد و روغن ماهی ۱۱ درصد افزایش یافت. با این حال، سهمیه پایینتر برای منطقه شمال-مرکز پرو که از اواخر ۲۰۲۵ تا اوایل ۲۰۲۶ اجرا میشود، رشد عرضه را کند خواهد کرد. همزمان، تقاضا تقویت شده است و حتی با وجود ثبات در عرضه، قیمتهای پودر ماهی را به سطوح بالاتری سوق داده است. تحلیلگران به یک «وضعیت عادیِ جدید» (new normal) برای قیمتگذاری روغن ماهی اشاره میکنند؛ اگرچه قیمتها از زمان اوج خود در سپتامبر ۲۰۲۳ حدود ۶۵ درصد کاهش یافتهاند، اما از آوریل ۲۰۲۵ در محدوده ۲,۶۰۰ دلار در هر تن باقی ماندهاند. تقاضای بخش آبزیپروری همچنان نقش بنیادی در حمایت از این قیمتهای بالا ایفا میکند.
