اقتصاد جهانی آبزیان برگرفته از تحلیل سازمان فائو GLOBEFISH HIGHLIGHTS شماره 2 سال 2025 تولید و تجارت جهانی ماهیان سیباس و سیبریم
بازارهای ماهی سیباس و سیبریم در سال ۲۰۲۴ روندهای متفاوتی را نشان دادند
قیمتهای جهانی ماهی سیبریم در آغاز سال ۲۰۲۴ روند مثبتی داشت و تنها کاهشهای جزیی در برخی اندازهها مشاهده شد. پیشبینی میشود بازارهای جهانی ماهی سیباس و سیبریم در سال ۲۰۲۵ به دلیل محدود شدن عرضه، افزایش هزینههای تولید و تقاضای پایدار در بازارهای کلیدی واردکننده روند افزایشی قیمتها را ادامه دهند.
تجارت و بازارها
سیباس
ترکیه همچنان از نظر قیمت رقابتی باقی مانده است. با تقاضای قوی از بازارهای کلیدی، صادرات سیباس ترکیه در سال ۲۰۲۴ به شدت افزایش یافت، بهطوری که ارزش و حجم صادرات بهترتیب ۱۴ و ۲۱ درصد نسبت به سال قبل رشد کردند. یونان به عنوان بزرگترین و سریعترین بازار رو به رشد ظاهر شد و حجم و ارزش صادرات آن به ترتیب ۹۷ و ۸۳ درصد افزایش یافت. ایتالیا و ایالات متحده آمریکا نیز رشد قابل توجهی در بازار داشتند و هرکدام ۱۸ درصد افزایش در ارزش صادرات سیباس ترکیه را به خود اختصاص دادند. در مقابل، ارزش صادرات به پادشاهی هلند ۱۳ درصد کاهش یافت. از نظر حجم صادرات، ترکیه به ایتالیا (+۲۰ درصد) و بریتانیا (+۱۳ درصد) افزایش صادرات را نسبت به سال قبل ثبت کرد.
بخش سیباس یونان در سال ۲۰۲۴ رشد پایداری داشت؛ حجم صادرات ۱۴ درصد و ارزش آن ۱۳ درصد افزایش یافت. وارد کنندگان اصلی ، ایتالیا و اسپانیا سهم قابل توجهی در این رشد داشتند، بهطوری که حجم و ارزش واردات ایتالیا به ترتیب ۹ و ۱۰ درصد افزایش یافت و اسپانیا با رشد ۱۸ درصد در حجم و ۱۳ درصد در ارزش واردات روبرو شد.
سیباس در بازار چین
در بازار چین، چهار نوع اصلی سیباس به فروش میرسد:
Lateolabrax japonicus، Trachidermus fasciatus، Perca fluviatilis، Micropterus salmoides. در سال 2024، پرورشدهندگان حاشیه سود پایداری بین 3 تا 7 یوان (0.41 تا 0.96 دلار آمریکا) به ازای هر کیلوگرم حفظ کردند. پیشبینی میشود تولید سیباس در چین در سال 2025 حدود 10 تا 20 درصد رشد کند که این امر به دلیل شیوع پایین بیماریها و تداوم سودآوری مزارع پرورشی است. کمبود سراسری عرضه، روند افزایشی قیمت Micropterus salmoides را در مناطق اصلی تولید چین طی سال 2024 تقویت کرده و موجودیها نسبت به سال قبل 20 تا 30 درصد کاهش یافته است. بازارهای کلیدی مانند استانهای کلیدی Guangdong، Zhejiang وSichuan گزارش دادهاند که عرضه رو به کاهش و رقابت بیناستانی رو به افزایش است و همین امر باعث شده ماهیان ممتاز با وزن بالای 400 گرم به قیمت 14 تا 16.5 یوان به ازای هر 500 گرم (1.91 تا 2.26 دلار) برسند. پرورشدهندگان نیز به دلیل تقاضای بالا، بهویژه برای ماهیان درشتتر، بهطور راهبردی از عرضه فوری خودداری میکنند. انتظار میرود این کمبود عرضه تا ورود برداشتهای جدید به بازار در اواخر سال ادامه یابد.
سیبریم
در سال 2024، بخش صادرات سیبریم ترکیه نسبت به سال قبل از نظر ارزش 28 درصد رشد داشت، در حالیکه حجم صادرات تقریباً ثابت ماند (+3 درصد). یونان همچنان خریدار اصلی باقی ماند و واردات این کشور با رشد 67 درصدی در ارزش و 34 درصدی در حجم، جایگاه خود را بهعنوان بزرگترین بازار صادرات سیبریم ترکیه تثبیت کرد.
صادرات سیبریم یونان در سال 2024 از نظر ارزش صادراتی پایدار بود، با وجود کاهش قابلتوجه در حجم. حجم کل صادرات سیبریم یونان در این سال نسبت به سال قبل 13 درصد کاهش یافت و بازارهای اصلی مانند اسپانیا و ایتالیا به ترتیب با افت 18 و 16 درصدی همراه شدند. با این حال، تأثیر آن بر ارزش صادرات کمتر بود؛ ایتالیا رشد ثابت داشت و اسپانیا تنها کاهش ملایم 4 درصدی را تجربه کرد.
قیمت ها
در بازار عمدهفروشی سیبریم اسپانیا، قیمت ماهی تازه کامل (وزن 300 تا 400 گرم) طی سال 2024 روندی صعودی داشت و به سطوح تاریخی بالایی بازگشت. تا فوریه 2025، قیمتها به رکورد تقریبی 6.90 یورو به ازای هر کیلوگرم رسید. سایزهای بزرگتر (400 تا 600 گرم) نیز مسیر مشابهی را دنبال کردند، بهطوریکه قیمتها در اکتبر 2024 به اوج محلی 6.80 یورو به ازای هر کیلوگرم رسید، سپس ثابت ماند و در ژانویه 2025 به 6.87 یورو افزایش یافت. قابل توجه است که بازار سیبریم بالای 600 گرم در سهماهه چهارم 2024 افزایش قیمتی چشمگیری را تجربه کرد؛ بهطوریکه از کف سالانه 6.45 یورو در سپتامبر به 8.10 یورو در دسامبر رسید. این سطح بالای قیمت، در اوایل 2025 نیز ادامه یافت.
در بازار سیباس اسپانیا قیمت ماهی کامل تازه پرورشی سایز بزرگ در سهماهه چهارم 2024 در سطح پایین 11.30 یورو به ازای هر کیلوگرم از سپتامبر 2024 باقی ماند. در اولین ماه 2025، بازگشت ملایمی مشاهده شد و قیمتها اندکی تا 12.00 یورو به ازای هر کیلوگرم افزایش یافت. سیباس سایز متوسط در سهماهه چهارم 2024 روند افزایشی قیمت داشت، پس از آنکه دو کاهش قیمت در فوریه و سپتامبر 2024 تجربه کرده بود. تا پایان 2024، قیمتها به 7.20 یورو به ازای هر کیلوگرم بازگشت و در اوایل 2025 ثابت ماند. قیمت سیباس سایز کوچک نیز در سهماهه پایانی سال روند صعودی داشت و در پایان سال به اوج سالانه 5.85 یورو به ازای هر کیلوگرم رسید.
چشم انداز
بازارهای جهانی سیباس و سیبریم در آینده با شرایط عرضه محدود مواجه خواهند بود. این محدودیتهای عرضه ناشی از عوامل متعددی است، از جمله افزایش هزینههای مواد اولیه و قیمت تمام شده بهویژه هزینه نیروی کار در ترکیه که اکنون از یونان فراتر رفته است و همچنین کاهش ذخیره سازی مزارع توسط تولیدکنندگان بزرگ به دلیل کاهش انگیزه قیمتی در اواخر سال 2024. علاوه بر این، بالا بودن دمای آب دریا باعث افزایش نرخ تلفات شده و فشار عرضه را تشدید کرده است. با توجه به اینکه تقاضا در اروپا و ایالات متحده همچنان قوی باقی مانده، پیشبینی میشود روند افزایشی قیمتها در کوتاهمدت ادامه یابد.
Source: Author’s own elaboration based on GTT. 2025. Global Trade Tracker. [Cited 3 April 2025]. www.globaltradetracker.com
Source: Author’s own elaboration based on GTT. 2025. Global Trade Tracker. [Cited 3 April 2025]. www.globaltradetracker.com
Source: Author’s own elaboration based on the European Price Report 2024. GLOBEFISH. [Cited 1 April 2025]. www.fao.org/in-action/globefish/en
