روندهای بازار آبزیان برگرفته از مجله اینفوفیش شماره ۲ سال 2025
آقای سید مرتضی سجادی کارشناسی ارشد صنایع غذایی
- میگو
تامین
جشنهای سال نو چینی در ژانویه-فوریه ۲۰۲۵ تقاضای فصلی خوبی برای میگوی زنده، تازه/سرد و منجمد در بازارهای شرقی آسیا ایجاد کرد. در همین حال، چین همچنان بر تولید داخلی در ماههای زمستان از طریق آبزیپروری گلخانهای تمرکز دارد. طبق گزارش Undercurrent news تعداد مزارع کوچک میگوی گلخانهای در این کشور تقریباً دو برابر شده و از ۲۵۰,۰۰۰ واحد در سال ۲۰۱۹ به ۴۵۰,۰۰۰ واحد در سال ۲۰۲۴ رسیده است.
فصل ۲۰۲۵ برای میگوی پرورشی در آسیا آغاز شده است. ذخیرهسازی استخرها در جنوب هند از اواخر ژانویه آغاز شد و انتظار می رود اولین برداشتها در اواسط مارس انجام شود. در شمال شرقی (اودیشا و بنگال غربی) به دلیل دمای خنکتر هوا، ذخیره سازی استخرها در اواسط مارس آغاز خواهد شد. تمرکز بر پرورش میگوی ببری سیاه در گجرات و همچنین در کمربند شرقی آبزیپروری هند ادامه دارد.
پیشبینی عرضه برای سال ۲۰۲۵ در ویتنام خوب است، جایی که نسبت پرورش میگوی ببری سیاه و وانامی مشابه سال ۲۰۲۴ (۳۰٪ / ۷۰٪) است. قیمتهای درب مزرعه میگوی وانامی طی دو ماه اول سال ۲۰۲۵ به میزان ۱-۲٪ افزایش یافت. به طور کلی، پیشبینی جهانی برای میگوی پرورشی کمتر از ۵ میلیون تن در سال ۲۰۲۵ است.
تجارت بینالمللی
جشنهای سال نو چینی طی ژانویه-فوریه ۲۰۲۵ بازارهای میگوی آسیا-اقیانوسیه را در سطح مصرفکننده نهایی فعال نگه داشت، در حالی که بازارهای آمریکای شمالی و اروپا پس از کریسمس و سال نو میلادی آرام بودند. تولیدکنندگان میگوی پرورشی در چین، ویتنام، مالزی و تایلند توانستند در این دوره قیمتهای ویژهای در بازارهای داخلی و همسایه به دست آورند. واردات میگوی تازه در کشورهای غیرتولیدکننده آسیا (جمهوری کره، هنگ کنگ، ماکائو، سنگاپور و مالزی) افزایش یافت.
در طول سال ۲۰۲۴، تقاضای مصرفکننده برای میگو در آسیای جنوب شرقی و خاور دور مثبت بوده و قیمتها در مقایسه با بازارهای غربی در آمریکای شمالی و اروپا پایدار بوده است.
واردات جهانی میگو در مقایسه با سال 2023 که معادل ۳.۷۷ میلیون تن وزنی و ۲۵.۳۸ میلیارد دلار ارزشی در سال ۲۰۲۴ حدود ۳.۶۵ میلیون تن (-۳.۱۸٪) به ارزش ۲۳.۷ میلیارد دلار آمریکا (-۷.۶۰٪) تخمین زده شد. چین به عنوان یک بازار واحد، بزرگترین واردکننده بود و پس از آن ایالات متحده (US) با اختلاف واردات به میزان ۲۳۷,۱۰۰ تن قرار داشت،. با این حال، ارزش اظهار گمرکی میگوی وارداتی در ایالات متحده ۶.۳۳ میلیارد دلار در سال ۲۰۲۴ بود که در مقایسه با ۵.۰۷ میلیارد دلار چینُ ایالات متحده را به واردکننده شماره یک میگو از نظر ارزش تبدیل میکند.
در تجارت صادراتی، اکوادور جایگاه خود را به عنوان تأمینکننده شماره یک میگو با کاهش جزئی در صادرات (-۰.۸۲٪) نسبت به سال ۲۰۲۳ حفظ کرد. چین، بازار اصلی میگوی اکوادور، ۵۳٪ از کل صادرات را با ۶۵۱,۶۰۵ تن به خود اختصاص داد و پس از آن ایالات متحده (۲۱۹,۹۶۱ تن) و اتحادیه اروپا (EU) قرار داشتند. صادرات از هند کاهش اما از ویتنام، اندونزی و چین افزایش یافت.
چین: تقاضای پس از سال نو چینی به طور سنتی در بازار چین پایین بوده است. در سمت عرضه، تعداد زیادی از تولیدکنندگان میگوی گلخانهای تراکم ذخیرهسازی پایینتری را با هدف تولید سایزهای بزرگتر (۴۰ عدد در کیلوگرم) در ماههای آینده اتخاذ کردهاند؛ این میگوها با تقاضای خوبی در بخش رستوران و کترینگ مواجه میشوند. در حال حاضر، دسترسی به سایزهای بزرگ وانامی و ببری سیاه کم است که باعث ثبات قیمتها میشود. قیمتهای سایزهای کوچکتر (۵۰-۶۰ عدد در کیلوگرم) از منابع وارداتی تضعیف شده است، در حالی که تقاضا برای میگوی تازه و پوستکنده نیمهفرآوریشده بصورت متوسط باقی میماند.
افزایش تولید داخلی میگوی وانامی پرورشی، که مزیت فروش به صورت زنده (یک محصول محبوب) را دارد، همچنان رقیب اصلی میگوی وارداتی در چین است، اگرچه قیمت آن از میگوی منجمد با سر وارداتی که اکوادور تأمینکننده اصلی آن محسوب میشود ، بالاتر است. در سال ۲۰۲۴، واردات میگوی منجمد با سر از اکوادور کمتر از سال قبل بود. در دوره پرمصرف سال نو چینی ۲۰۲۵، قیمتهای سایزهای متوسط تا کوچک میگوی وارداتی نسبت به سال گذشته ملایم تر بود.
ایالات متحده: کاهش ۵.۴ درصدی متوسط قیمت هر پوند میگو منجر به افزایش حجم فروش خردهفروشی شده است که نشاندهنده بهبود مورد انتظار در شرایط تورم منفی پایدار است. ارزش واردات هر واحد میگو در ایالات متحده در مقایسه با چین به دلیل واردات زیاد میگوی خام پوستکنده نیمهفرآوریشده و سایر محصولات با ارزش بالا (میگوی پخته پوستکنده و سوخاری) بسیار بالاتر بوده است. این امر ایالات متحده را با ارزش واردات ۶.۳۳ میلیارد دلار آمریکا در سال ۲۰۲۴ به بازار وارداتی شماره یک میگو از نظر ارزش تبدیل میکند.
با این وجود، روند کلی تضعیف واردات ؛ با مجموع ۷۶۳,۴۱۳ تن در طول سال ۲۰۲۴ وجود داشت که این میزان نشاندهنده کاهش ۳.۱۸ درصدی (-۲۵,۰۰۰ تن) نسبت به سال قبل بود. در میان پنج منبع برتر، عرضه از هند، اکوادور، اندونزی و تایلند کاهش داشت اما از ویتنام افزایش یافت. سهم میگوی خام پوستکنده در کل واردات با ۴۸٪ (۳۳۷,۷۹۰ تن) بالا بود و ۱.۶ درصد افزایش در عرضه داشت، در حالی که واردات میگوی فرآوریشده (کدهای HS 160521 و 160529) با ۲۳ درصد افزایش به ۱۷۷,۸۴۶ تن در سال ۲۰۲۴ رسید.
میگوی داخلی: هیئت مدیره ترویج و بازاریابی غذاهای دریایی لوئیزیانا احتمالاً با تغییر نام تجاری مبدأ خود به «خلیج آمریکا» (قبلاً «خلیج مکزیک») میگوی محلی صید وحشی بیشتری خواهد فروخت. در بالاترین زمینه اقتصادی ، تعرفههای افزایشیافته بر غذاهای دریایی چین که وارد بازار ایالات متحده میشوند، باید فرصتهایی برای فروش برخی محصولات به بازار اروپا با قیمتهای مناسب فراهم کند. دوره آتی ایام روزه مسیحیان (لنت) در آوریل احتمالاً تقاضای مصرفکننده برای میگو در ایالات متحده را افزایش خواهد داد.
اتحادیه اروپا: طبق گزارش FAO-Globefish، تقاضای کلی برای غذاهای دریایی در اروپا در فوریه ۲۰۲۵ کمتراز حد معمول بوده است، زیرا عید پاک بعنوان یک دوره مصرف عمده، امسال بسیار دیر فرا میرسد. قیمتها نسبت به سطوح بالای خود در دسامبر ۲۰۲۴ حدود ۲۰٪ کاهش یافته است.
آسیا-اقیانوسیه: تقاضا برای میگو در بازارهای آسیای جنوب شرقی و خاور دور تا اواسط فوریه به مناسبت جشن سال نوی ۲۰۲۵ پررونق بود. پس از آن، فروش با قیمتهای پایینتر، به ویژه در تجارت خردهفروشی و سوپرمارکتی، تعدیل شد؛ وانامی تازه با سر با سایز ۳۰ عدد در کیلوگرم با قیمت ۱۰.۴۵ دلار در هر کیلوگرم در مقایسه با ۱۳.۶۰ دلار برای سایزهای مشابه میگوی ببری سیاه عرضه میشود. جالب توجه است که اکرچه قیمتهای صادراتی بهبود نیافت لیکن تقاضا و قیمتهای پایدار برای وانامی سایز متوسط و کوچک در آسیای جنوب شرقی در طول سال ۲۰۲۴ وجود داشته است.
به استثنای چین، واردات میگو در سال ۲۰۲۴ در بازارهای منطقهای آسیا-اقیانوسیه احتمالاً با ۸-۱۰٪ افزایش به ۶۷۰,۰۰۰ تا ۷۰۰,۰۰۰ تن نسبت به مدت مشابه سال قبل رسیده است. بازارهای وارداتی پیشرو عبارت بودند از ژاپن (۲۱۵,۴۳۹ تن)، جمهوری کره (۱۰۴,۹۷۷ تن)، تایوان (۵۷,۸۳۰ تن)، مالزی (۵۶,۵۹۲ تن) و هنگ کنگ (۵۰,۰۰۰ تن) در حالی که سایرین اعم از استرالیا، سنگاپور و نیوزیلند نیز جزء کشورهای واردکننده بودند. بیشتر این عرضه برای مصرف محلی تهیه شده بود. علاوه بر این، ویتنام و تایلند میگوی منجمد را از اکوادور و هند برای فرآوری مجدد و صادرات وارد کردند.
چشمانداز
فصل آبزیپروری میگو در سال ۲۰۲۵ به تازگی در آسیا آغاز شده است که عرضه جدیدی را برای فرآوری صادراتی به همراه خواهد داشت. با این حال، پرورشدهندگان میگوی آسیایی احتمالاً رویکردهای محتاطانهای را برای جلوگیری از عدم تعادل عرضه/تقاضا در تجارت بینالمللی اتخاذ خواهند کرد. عرضه داخلی چین از بخش آبزیپروری گلخانهای همچنان منبع رقابت برای میگوی پرورشی وارداتی از آمریکای لاتین و همچنین از منطقه آسیا خواهد بود.
کشورهای تولیدکننده میگو مانند ویتنام، هند و تایلند همچنان به سرمایه گذاری دربازارهای داخلی ادامه خواهند داد در حالی که هند و اکوادور بیشتر به صادرات وابسته خواهند بود. چین همچنان به دنبال تأمین ارزانتر میگوی منجمد (اکوادور، هند و ویتنام) برای تجارت خردهفروشی داخلی و فرآوری مجدد برای صادرات خواهد بود.
در ژاپن، به دلیل هجوم گردشگران خارجی، به ویژه از چین انتظار میرود در طول جشنهای شکوفههای گیلاس و هفته طلایی از اواخر مارس تا اواسط مه، تقاضای کلی افزایش یابد.
در ایالات متحده، تعرفههای تنبیهی ۲۵ درصدی بر میگوی مکزیک و ۳۵ درصدی بر چین (از ۴ مارس لازمالاجرا شد) قطعاً واردات از این منابع را محدود خواهد کرد. کاهش واردات از مکزیک فرصتهای فروش برای صید داخلی ایالات متحده از ایالتهای جنوبی ایجاد خواهد کرد. تقاضای مصرفکننده در اروپا تا آغاز ماههای تعطیلات تابستانی کند خواهد بود.
- ماهی تون
تازه/سرد و منجمد
جهان: به طور کلی تقاضای جهانی برای ماهی تون غیرکنسروی با ارزش بالاتر در سال ۲۰۲۴ پایدار بود اما واردات ماهی تون تازه در مقایسه با واردات فیله ماهی تون منجمد، کاهش یافت.
در سال ۲۰۲۴ نزدیک به ۱۰۰,۰۰۰ تن ماهی تون تازه وارد تجارت بینالمللی شد که رستورانهای ساشیمی و سوشی مصرف کنندگان اصلی آن بودند. واردات جهانی ماهی تون تازه به دلیل تقاضای پایدار در بازارهای نوظهور آسیا-اقیانوسیه، ۷٪ نسبت به سال قبل افزایش یافت. با این حال، واردات به ژاپن، بزرگترین بازار ساشیمی جهان، طی دهه گذشته کاهش یافته است.
در میان بازارهای برتر اتحادیه اروپا (مالت، اسپانیا، پرتغال، ایتالیا و فرانسه)، واردات در ایتالیا و پرتغال افزایش اما در سایر بازارها کاهش یافت.
فیله، استیک و محصولات مشابه ماهی تون منجمد همچنان در سراسر جهان محبوب هستند. این واردات در سال ۲۰۲۴ با ۱۷٪ افزایش به ۱۹۳,۲۵۶ تن نسبت به سال قبل رسید که با افزایش تقاضا در بازار برتر ژاپن و همچنین ایالات متحده و اتحادیه اروپا همراه بود.
ژاپن – بازار ماهی تویوسو: پس از جشن سال نو میلادی در ژانویه، تجارت کلی در بازار حراج تویوسو با کاهش تقاضای سنتی ، ضعیف بوده و این روند در بازار تا اوایل مارس ادامه خواهد داشت. با این حال، فروش بلوفین (تن باله آبی) با کیفیت و قیمت بالا که به صورت محلی صید شده، در بازار قوی بوده است.
طبق گزارش خبرگزاری Nikkei امسال عرضه بلوفین پرورشی در ژاپن به دلیل هزینه بالای آبزیپروری (به ویژه طعمه ماهی تون) به میزان قابل توجهی کاهش خواهد یافت. شرکتهای بزرگ (Maruha-Nichiro، Nissui و Kyokuyo) فعال در پرورش بلوفین در ژاپن، احتمالاً تولید خود را در سال ۲۰۲۵ نسبت به سال ۲۰۲۴ به میزان ۸۰٪ کاهش خواهند داد، که ممکن است منجر به واردات ماهی تون با هواپیما شود.
در همین حال، رستورانهای ساشیمی در ژاپن همچنان از ماهی تون تازه/سرد وارداتی (عمدتاً حملشده با هواپیما) به نفع فیله ماهی تون منجمد به روش عمیق(deep frozen – منجمد شده در دمای منفی ۶۰ درجه سانتیگراد) فاصله میگیرند. در سال ۲۰۲۴، واردات فیله ماهی تون منجمد در ژاپن به رکورد بالای ۶۴,۳۰۰ تن رسید.
سایر بازارها: در آسیای جنوب شرقی و خاور دور، تقاضا برای ماهی تون ساشیمی در بخش کترینگ طی اواسط ژانویه تا اواسط فوریه همزمان با سال نوی چینی ۲۰۲۵ پررونق بود، اگرچه رقابت با ساشیمی سالمون تازه هم قوی بود.
ماهی تون کنسروی و آماده
مواد خام برای کنسروسازی و سایر مصارف
در حالی که واردات در تایلند عمدتاً برای تولید محصولات آماده مصرف بود ،تقاضای جهانی برای ماهی تون منجمد در سال ۲۰۲۴ تحت سلطه کنسروسازان ماهی تون در آسیای جنوب شرقی و خاور دور به طور قابل توجهی بالا بود. واردات ماهی تون خام در ویتنام، فیلیپین و چین برای تولید لوینLOINS) ( پخته منجمد استفاده می شده و مجدداً به کنسروسازان در تایلند و اروپا صادر شده است.
در سال ۲۰۲۴ کنسروسازان اروپایی ۱۸۷,۶۲۳ تن لوین پخته و منجمد در مقایسه با ۱۶۷,۰۰۰ تن در سال ۲۰۲۳ وارد کردند، واردات این گروه محصول در تایلند با ۳۳٪ افزایش به ۷۴,۷۵۸ تن نسبت به سال قبل رسید؛ تأمینکنندگان اصلی چین، اندونزی و ویتنام بودند.
تایلند: تجارت بینالمللی برای ماهی تون کنسروی و آماده در ژانویه تا ژوئن ۲۰۲۴ ، کند لیکن در نیمه دوم سال به شدت بهبود یافت و منجر به افزایش قابل توجهی در واردات شد. واردات تخمینی این گروه محصول (کد HS 160414) در سال ۲۰۲۴ به ۱.۷۷ میلیون تن به ارزش ۸.۹۸۸ میلیارد دلار آمریکا رسید که به ترتیب ۲۳.۷۷٪ و ۱۵.۵۷٪ نسبت به مدت مشابه سال قبل افزایش داشت.
صادرات ماهی تون کنسروی و فرآوریشده از تایلند (عمدتاً محصولات آماده مصرف) در سال ۲۰۲۴، ۵۸۰,۰۰۰ تن به ارزش ۲.۴۸۹ میلیارد دلار آمریکا بود که از نظر مقدار ۳۰.۴۰٪ و از نظر ارزش ۲۰.۳۸٪ نسبت به سال قبل بالاتر بود. مقاصد صادراتی برتر از نظر ارزش عبارت بودند از ایالات متحده، ژاپن، استرالیا و لیبی. در میان ۲۰ بازار صادراتی برتر، محمولهها به همه جا به جز ژاپن افزایش یافت. سهم تایلند در صادرات جهانی این گروه محصول (HS 160414) از ۳۱٪ در سال ۲۰۲۳ به ۳۲.۶۷٪ در سال ۲۰۲۴ افزایش یافت.
برای فرآوری مجدد صادراتی، تایلند همچنان به واردات بیشتر مواد خام نیمهفرآوریشده (لوین ماهی تون پخته و منجمد) ادامه میدهد. این واردات در سال ۲۰۲۴ با ۳۳٪ افزایش به ۷۴,۷۵۸ تن نسبت به سال قبل رسید. چین، اندونزی و ویتنام تأمینکنندگان اصلی لوین ماهی تون پخته و منجمد به تایلند بودند .
چشمانداز
در ژاپن، پیشبینی میشود تقاضا برای ساشیمی در ماههای جشنواره بهاری (آوریل و مه) خوب باشد زیرا بخش کترینگ انتظار تعداد زیادی گردشگر خارجی، عمدتاً از چین، را در این دوره دارد.
با توجه به واردات بالای ماهی تون منجمد برای کنسروسازی در سه ماهه آخر سال ۲۰۲۴، واردات ماهی تون کامل منجمد ممکن است در سه ماهه اول سال ۲۰۲۵ در آسیای جنوب شرقی کاهش یابد.
- ماهی تازه/سرد (کد HS 0302)
آسیا: دادههای سالانه نشاندهنده تقاضای پایدار مصرفکننده برای ماهی تازه/سرد (کد HS 0302) در منطقه آسیا است؛ در سال ۲۰۲۴، کل واردات ۷۵۲,۵۷۲ تن به ارزش ۳.۷ میلیارد دلار آمریکا بود. در حالی که واردات نسبت به سال ۲۰۲۳ به میزان ۵.۵۵٪ افزایش یافته است ولی ارزش به دلیل کاهش قیمتها در سراسر جهان ۲.۸۶٪ ضعیفتر بود. تایلند (۱۴.۹۱+٪)، چین (۲۱.۹۷+٪) و مالزی (۹.۴۲+٪) سه کشور واردکننده برتر آسیایی با افزایش واردات نسبت به سال ۲۰۲۳ بودند. از نظر سهم بازار، تایلند با ۳۵.۲۳٪ بالاترین سهم را داشت و پس از آن چین با ۱۴.۸۳٪ و مالزی با ۱۴.۱۸٪ قرار داشتند.
مالزی: در سال ۲۰۲۴، مالزی سهم بازار ۱۴.۱۸ درصدی از کل واردات سالانه آسیا با حجم ۱۰۶,۷۱۵ تن ماهی تازه/سرد به ارزش ۲۲۸ میلیون دلار آمریکا را داشت، که به ترتیب نشاندهنده افزایش ۹.۴۲٪ و ۱۱.۳۳٪ نسبت به سال ۲۰۲۳ است. با این حال، از نظر ارزش واردات، مالزی در رتبه ششم قرار گرفت و هنگ کنگ، جمهوری کره و تایوان به ترتیب پس از چین (اول) و تایلند (دوم) در رتبههای سوم، چهارم و پنجم قرار داشتند. این امر را میتوان به افزایش واردات گونههای ارزانتر (عمدتاً ماهیان پلاژیک کوچک) نسبت داد. از میان پنج تأمینکننده برتر ماهی تازه/سرد به مالزی در دوره گزارش، همه رشد فزایندهای را ثبت کردند: تایلند (۱۰.۵۴+٪)، اندونزی (۵.۱۳+٪)، نروژ (۱۴.۸۸+٪)، چین (افزایش ۷۲۹.۰۳ درصدی از ۳۱ تن به ۲۵۷ تن) و ژاپن (۷۳.۱۹+٪).
قیمت ماهی در تجارت خردهفروشی پس از سال نو چینی در مقایسه با ژانویه ۲۰۲۵ به طور قابل توجهی کاهش یافته است (-۳۳.۴۲٪).
هنگ کنگ و ژاپن: در میان سایر کشورهای آسیایی، واردات سالانه برای کد HS 0302 به ترتیب در هنگ کنگ و ژاپن به ۳۷,۰۸۶ تن (-۲۱.۸۶٪) و ۲۰,۰۹۹ تن (-۴.۱۹٪) کاهش یافت. ارزش واردات نیز برای هنگ کنگ به ۳۴۷ میلیون دلار آمریکا (-۱۴.۹۷٪) و برای ژاپن به ۲۰۷ میلیون دلار آمریکا (-۱۵.۳۲٪) کاهش یافت. در مورد ژاپن، این پایینترین ارزش واردات ثبتشده از دوره قبل از کووید-۱۹ (۲۰۲۰) بود.
- ماهی منجمد
چین: چین بالاترین واردات سالانه جهانی ماهی منجمد را در سال ۲۰۲۴ با ۲,۳۷۸,۹۱۳ تن به ارزش ۴.۷ میلیارد دلار آمریکا ثبت کرد؛ این ارقام نسبت به سال قبل از نظر مقدار ۰.۱۳٪ و از نظر ارزش ۱.۲۸٪ پایینتر بود. پنج تأمینکننده برتر عبارت بودند از فدراسیون روسیه، ایالات متحده، هند، اندونزی و نروژ که افزایش فقط برای اندونزی (۷۸.۸۶+٪) و نروژ (۲۵.۳۶+٪) ذکر شده است.
آلاسکا پولاک منجمد با سهم بازار ۲۲.۰۱٪، جایگاه شماره یک خود را به عنوان غذای دریایی وارداتی اصلی در سال ۲۰۲۴ حفظ کرد. این امرعلیرغم حجم بسیار پایینتر ۵۲۳,۶۹۱ تنی (-۹.۷۹٪) نسبت به سال ۲۰۲۳ است. تأمینکنندگان اصلی آلاسکا پولاک ، فدراسیون روسیه (۴۸۲,۹۴۵ تن) و ایالات متحده (۳۸,۸۹۵ تن) بودند. سهم حاصل از اندونزی و نروژ به ترتیب ۱۷,۶۶۹ تن (عمدتاً هوور مسقطی) و ۴۷,۸۷۵ تن (عمدتاً ماهی مکرل) بود. علاوه بر این، ایالات فدرال میکرونزی که در رتبه هشتم قرار داشت، تنها کشور جزیرهای اقیانوس آرام در میان ۱۰ تأمینکننده اصلی چین بود که عمدتاً هوور مسقطی (۹۶.۶۲٪) و گیدر (۳.۳۸٪) تأمین میکرد.
