بخش اول از ترجمه جامع شماره 4 مجله GLOBEFISH 2025 GLOBEFISH HIGHLIGHTS International markets for fisheries and aquaculture products 4 ISSUE 2025
منتشر شده در ژانویه 2026 همراه با آمار دوره ژانویه تا ژوئن ۲۰۲۵
محصولات آبزی و اقتصاد جهانی
سال ۲۰۲۶ شاهد بازشکلگیری تجارت جهانی تحت تأثیر تعرفهها و سختگیرانهتر شدن سهمیههای صید کفزیان خواهد بود
پیشبینی میشود تولید جهانی صید و آبزیپروری در سال ۲۰۲۵ به ۱۹۷ میلیون تن برسد که نسبت به سال قبل ۱.۷ درصد افزایش نشان میدهد. این رشد تقریباً بهطور کامل ناشی از توسعه آبزیپروری است که انتظار میرود ۱۰۴.۲ میلیون تن از این مقدار را تأمین کند، در حالی که صید از منابع طبیعی در سطحی نسبتاً پایدار و برابر با ۹۲.۹ میلیون تن باقی میماند.
در بخش صیادی، بهبود صید برخی از ذخایر سطحزیان با کاهش سهمیههای صید برای ماهیان کفزی مهم در شمال اقیانوس اطلس جبران شده است. نهادهای علمی، بهویژه شورای بینالمللی اکتشافات دریایی، کاهشهای قابلتوجهی در میزان صید مجاز توصیه کردهاند. برای cod دریای شمال، توصیه شده بود که در سال ۲۰۲۶ هیچ صیدی انجام نشود؛ اما پس از مذاکرات، کشورهای ساحلی توافق کردند تا سهمیه کل خود را به ۴۴ درصد سطح سال ۲۰۲۵، یعنی ۱۴۰۰۰ تن، محدود کنند. در همین حال، برای mackerel شمالشرقی اقیانوس اطلس، توصیه TAC (کل میزان صید مجاز) برابر با ۱۷۴۰۰۰ تن اعلام شد که کاهش قابلتوجهی نسبت به ۵۷۰۰۰۰ تن سال ۲۰۲۵ دارد، زیرا ذخیره مولد این گونه به زیر حد زیستی تعیینشده برای ذخیره کاهش یافته است. این توصیهها برای کاهش شدید صید نشاندهنده شکنندگی فزاینده ذخایر است، اما در عین حال، اعتراضاتی از سوی برخی گروههای صنعت صیادی مطرح شده است که این کاهشها را غیرقابل اجرا میدانند.
تجارت ماهیان کفزی و برخی گونههای سطحزی کاهش یافته است که بازتاب کاهش صید و محدودیتهای شدیدتر در تخصیص سهمیهها است. صادرات فیله cod یخزده کاهش یافته، زیرا کل میزان صید مجاز صید ماهی کاد شمالشرقی قطب شمال همچنان بسیار پایینتر از میانگینهای تاریخی باقی مانده است. بازار اروپا برای واردات آلاسکاپولاک روسیه دوباره باز شده و کارخانهها برای جبران محدودیت عرضه سایر ماهیان سفید به این محصول روی آوردهاند. تجارت herring و mackerel نیز بهطور مشابه کاهش یافته و اختلافات سهمیه در شمالشرقی اقیانوس اطلس منجر به مدیریت پراکنده و عدم قطعیت در تخصیص صیدها شده است.
با وجود نگرانیها درباره افزایش تعرفهها و اختلالات در تجارت جهانی، پیشبینیها درباره حجم کلی تجارت جهانی محصولات آبزی نشاندهنده افزایش ۲ درصدی در سال ۲۰۲۵ است، که تقریباً ۱.۵ میلیون تن به جریانهای بینالمللی اضافه میکند. این رشد عمدتاً در گونههای با ارزش بالا متمرکز شده است، بهطوری که میگو، سالمون و برخی محصولات تون بیشترین سهم از افزایش تجارت را دارند. ویتنام عملکرد صادراتی بسیار قوی در محصولات آبزی ثبت کرده است و انتظار میرود ارزش تجارت در سال ۲۰۲۵ حدود ۱ میلیارد دلار نسبت به سال قبل) افزایش یابد، زیرا صادرات فیله pangasius یخزده به برزیل و اتحادیه اروپا افزایش یافته و صادرات لابستر زنده به چین نیز گسترش یافته است. اکوادور با افزایش حجم میگوی وانامی، ۹۰۰ میلیون دلار به درآمد صادراتی خود افزود، در حالی که پیشبینی میشود درآمدهای صادراتی هند با وجود مواجهه با تعرفههای بالا در ایالات متحده، بزرگترین بازار محصولات آبزی این کشور، حدود ۸۰۰ میلیون دلار افزایش یابد.
شاخص قیمت ماهیان فائو در سپتامبر ۲۰۲۵، ۱۲۱ واحد ثبت شد که کمی بالاتر از سطح ابتدای سال است. این ثبات ظاهری، روندهای بسیار متفاوت شاخص های میان بخش های صیادی و آبزیپروری را پنهان میکند. قیمت گونههای صید شده از منابع طبیعی در طول سال ۲۰۲۵ بهطور قابلتوجهی افزایش یافته است، بهطوری که شاخص گروهی ماهیان سفید ۱۱ واحد و شاخص گروهی گونههای سطحزی ۵۰ واحد از ژانویه افزایش داشته است. این رشد نشاندهنده محدودیت عرضه است، زیرا کاهش سهمیهها در دسترسی به ماهیان تأثیر گذاشته است. شاخص قیمت تولیدات آبزیپروری در جهت مخالف حرکت کرده است؛ شاخص گروهی سالمون ۱۱ واحد کاهش یافته است، زیرا حجم برداشت افزایش یافته از رشد تقاضا در بازارهای اصلی پیشی گرفته است.
در همین حال، قیمت میگو ۱۱ واحد افزایش یافت و نخستین حرکت پایدار صعودی پس از بیش از سه سال قیمتهای پایین را نشان داد، اگرچه انتظار میرود این روند در آینده نزدیک کاهش یابد.
تحولات سیاست تجاری در سال ۲۰۲۵، عدم قطعیت قابلتوجهی را در بازارهای جهانی ماهی و محصولات شیلاتی ایجاد کرده است. ایالات متحده، دومین بازار بزرگ وارداتی، در آوریل تعرفهای ۱۰ درصدی بر اساس ارزش بر همه واردات اعمال کرد و افزایشهای اضافی ویژه کشور و محصول در ماههای بعدی بهطور مرحلهای اجرا شد. تا اوت، نرخهای مؤثر تعرفه برای اکثر دستههای محصولات آبزی بین ۱۵ تا ۲۵ درصد بود و صادرات میگوی هند با تعرفههای ترکیبی ۵۸ درصد مواجه شد. واردکنندگان با تسریع خریدها پیش از اجرای تعرفهها پاسخ دادند. در نتیجه، واردات میگو به ایالات متحده بین ژانویه تا ژوئن سال جاری به ۴۱۴.۵۰۰ تن رسید که ۱۵ درصد افزایش نسبت به همان دوره در ۲۰۲۴ داشت، قبل از آنکه بین جولای و اوت ۱۴ درصد کاهش یابد. با وجود وفور عرضه، قیمتها در بازار ایالات متحده عمدتاً پایدار مانده و قیمت میگوی IQF (انجماد سریع تک فریز) بی پوست در تمام درجهبندیها در اکتبر ۲۰۲۵ حدود ۱ درصد بالاتر از سال گذشته بوده است.
با نگاه به سال ۲۰۲۶، انتظار میرود این بخش به رشد خود ادامه داده و خود را با شرایط همیشه در حال تغییر بازار تطبیق دهد. کاهش سهمیهها برای ذخایر مهم شمال اقیانوس اطلس، دسترسی به ماهیان کفزی و برخی گونههای سطحزی را محدود کرده و فشار صعودی بر قیمتها را حفظ میکند. اثر کامل افزایش تعرفهها زمانی آشکار خواهد شد که موجودیها کاهش یابند و هزینهها بهتدریج به قیمتهای خردهفروشی منتقل شوند. احتمال تغییرات بیشتر در سیاستهای تجاری نیز بدون شک عدم قطعیت بیشتری به بازارهای جهانی افزوده و برنامهریزی و تصمیمگیریهای سرمایهگذاری در سراسر زنجیره ارزش جهانی محصولات آبزی را پیچیدهتر کرده است.
