سلسله ترجمه های مجله INFOFISH 3 می- ژوئن 2025 مقاله پنجم تجهیزات و ملزومات جدید در صنایع شیلاتی

 

برگرفته از بخش Equipment & Supplies  مجله اینفوفیش شماره 3 سال 2025

ترجمه شده توسط آقای مهندس سید مرتضی سجادی کارشناسی ارشد صنایع غذایی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 دستگاه بسته‌بندی رباتیک

این تجهیزات، فرآوری ماهی را به سطح کاملاً جدیدی از بهینه‌سازی و کارایی سوق میدهند. گفته می‌شود دستگاه RoboBatcher Box شرکت مارل (Marel) اولین و تنها دستگاه بسته‌بندی رباتیک است که از فناوری بچینگ (بسته‌بندی دسته‌ای) هوشمند استفاده می‌کند و ضمن حفظ ایمنی مواد غذایی، هزینه‌های نیروی کار را به میزان قابل توجهی کاهش می‌دهد.

بدین منظور و برای پیش‌بینی فیله‌هایی که وارد دستگاه RoboBatcher Box می‌شوند، فیله ماهی توسط یک واحد توزین استاندارد وزن شده و پس از ورود به سیستم اسکن می‌شود. با دانستن ابعاد دقیق ماهی هنگام ورود به نوار نقاله متحرک، بازوهای رباتیک دستگاه RoboBatcher محصول را برداشته و به آرامی در یکی از جعبه‌ها قرار می‌دهند. فیله‌ها یا تکه‌های گوشت ماهی بر اساس وزن متغیر (catch-weight) یا وزن ثابت و طبق یک الگوی چیدمان از پیش تعریف‌شده بسته‌بندی می‌شوند.

فرآیند ارسال تمام‌خودکار تضمین می‌کند که به محض رسیدن یک جعبه به وزن هدف تعیین‌شده، فوراً از ربات خارج شده و به سرعت با یک جعبه جدید برای بسته‌بندی جایگزین شود. فرآیند بسته‌بندی بدون هیچ‌گونه تماس انسانی و با استفاده از راه‌حل‌های خودکار شامل یک دستگاه برای روکش فویل، دستگاه کنترل وزن (checkweigher)، لیبل‌زن، دستگاه یخ‌ریز (IceDoser) و درپوش‌گذار تکمیل می‌شود و بهداشت و ایمنی محصول نهایی را تضمین می‌کند.

دستگاه RoboBatcher Box قادر است تا ۲۴ جعبه را به طور همزمان بسته‌بندی کند و تا ۱۲ کار مختلف از پیش تعریف‌شده را برای جعبه‌های پلی‌استایرن (یونولیت) و مقوایی جهت خرده‌فروشی، کترینگ و فرآوری بیشتر انجام دهد.

اطلاعات بیشتر: مارل، ایسلند https://www.marel.com))

 

 

 

 

 

 

 

پاکسازی سطح اقیانوس

یک استارت‌آپ هلندی دستگاه‌های خودکار پاک‌سازی آب را توسعه داده است که زباله‌های پلاستیکی را حذف کرده و همزمان به دیگر چالش‌های بزرگ زیست‌محیطی مانند آلودگی نفتی و شکوفایی مضر جلبک‌ها رسیدگی می‌کند. این دستگاه‌ها در ابتدا عمدتاً برای مقابله با آلودگی پلاستیک‌های شناور طراحی شده بودند و به طور خودکار در سطح آب حرکت کرده و پلاستیک‌ها را جمع‌آوری می‌کردند. آن‌ها بعدها برای مقابله با تهدیدات فوری مانند شکوفایی جلبک‌های سمی که مستقیماً بر کسب‌وکارهای محلی، آب آشامیدنی و بهداشت عمومی تأثیر می‌گذارند، تطبیق داده شدند.

علاوه بر این، این دستگاه‌ها قادر به جمع‌آوری داده‌های دقیق کیفیت آب در حین پاک‌سازی هستند.  آن‌ها توانستند پارامترهایی مانند سطح pH، دما و اکسیژن محلول را با ترکیب سیستم‌های پیشرفته GPS شناورهای خودکار سطحی (ASV) و کاوشگرهای آب اندازه‌گیری کنند. این دستگاه‌ها در دو اندازه کوچکتر WasteShark و پلتفرم جدیدتر و بزرگتر MegaShark عرضه می‌شوند.

 

اطلاعات بیشتر: RanMarine Technology BV، هلند info@ranmarine.io))

 

 

 

 

 

 

 

 

دستگاه های جذب کننده ماهی زیست‌تخریب‌پذیر

شرکت زونیبال (Zunibal) اسپانیا با همکاری AZTI ، دستگاه‌های جذب‌کننده ماهی

Fish Aggregating Devices(FADs)   برگرفته از مواد طبیعی مانند نیشکر، کاساوا (مانیوک) و ذرت را توسعه داده است. این محصول تحت استاندارد SO 19679 توسط انجمن بیوپلاستیک ژاپن که یک سازمان پیشرو در ترویج و صدور گواهینامه پلیمرهای زیست‌تخریب‌پذیر و زیست‌پایه است، به عنوان زیست‌تخریب‌پذیر در محیط‌های دریایی تأیید شده است. این پلتفرم همچنین با تعاریف FADs زیست‌تخریب‌پذیر که توسط سازمان‌های منطقه‌ای مدیریت صید (RFMOs) تعیین شده و نیازمند استفاده از مواد زیست‌پایه است، مطابقت دارد.

در صورت غرق شدن، این پلتفرم به بستر دریا فرود می‌آید و در آنجا فرآیند تجزیه زیستی طبیعی آغاز می‌شود. میکروارگانیسم‌های موجود در رسوبات و آب دریا، بدون اینکه باقی‌مانده‌های مضری از خود به جای بگذارند مواد را تجزیه کرده و CO2 و آب آزاد می‌کنند .آزمایش‌هایی که در شرایط واقعی در اقیانوس‌های اطلس و هند در حال انجام است، رو به پایان است. در ماه‌های آینده، تحلیل نتایج و آزمایش‌های بیشتر انجام خواهد شد.

اطلاعات بیشتر: Zunibal S.L.، اسپانیاzunibal@zunibal.com))

 

 

 

 

 

 

 

غذادهی دیجیتال در قفس‌ها

دو شرکت نروژی، CageEye AS و Piscada AS، از همکاری‌ مشترکی خبر داده‌اند که به گفته آن‌ها “داده‌های بی‌سابقه و آنی (real-time) از رفتار ماهی را در اختیار اپراتورها قرار می‌دهد و امکان تنظیمات دقیق در استراتژی‌های غذادهی را فراهم می‌کند.”

فناوری پیشرفته اکوساندر CageEye برای بخش آبزی‌پروری، نظارت تمام وقت بر رفتار ماهی را بدون توجه به شرایط نوری یا دید فراهم می‌کند. این امر به پرورش‌دهندگان امکان می‌دهد تا ماهی را ردیابی کرده و نظارت و غذا‌دهی دقیق را ممکن سازند. شرکت Piscada راه‌حل‌های نرم‌افزاری ویدئویی و تغذیه‌دهی را برای صنعت آبزی‌پروری ارائه می‌دهد که در ابتدا از طریق گروه AKVA توزیع می‌شد.

مزایای کلیدی حاصل از این همکاری عبارتند از:

• اطمینان از قرارگیری صحیح دوربین نسبت به ماهی و نمایش عمق و مناطقی با بالاترین تراکم ماهی در منطقه تغذیه.
• نمایش پروفایل قفس برای بهینه‌سازی جایگذاری تجهیزاتی مانند دوربین‌های زیست‌توده (بیومس) یا لیزرهای شپشک ‌کش ( lice lasers ).
• بازخورد با کدهای رنگی که نشان می‌دهد آیا فعالیت در منطقه تغذیه بر اساس رفتار ماهی در حال افزایش است یا کاهش.
• نمایش بصری سوابق فعالیت (نمودارهای فعالیت) در منطقه تغذیه در طول وعده غذایی.
• ااطلاعات بیشتر: CageEye AS، نروژ contact@cageeye.com)؛ Piscada AS، نروژ https://www.piscada.com/)

 

 

 

 

 

 

 

 

تحولات و نوآوری‌ها در کشت سلولی

آلمان

شرکت BLUU Seafood با استفاده از سلول‌های عضله، چربی و بافت همبند از سالمون آتلانتیک و قزل‌آلای رنگین‌کمان، محصولات محبوبی مانند فیش فینگر ، کوفته ماهی و ساشیمی سالمون تولید می‌کند.

گفته می‌شود این شرکت اولین شرکت در اروپا است که در زمینه توسعه و تولید ماهی مبتنی بر سلول تخصص دارد. محصولات آن با استفاده از محیط‌های کشت بدون سرم حیوانی ساخته شده و بر اساس رده‌های سلولی اختصاصی و غیرتراریخته (non-GMO) قزل‌آلا و سالمون تولید می‌شوند.

جمهوری کره

اگرچه چند استارت‌آپ موفق به استخراج خاویار ماهیان خاویاری با ماساژ دادن شکم ماهی شده‌اند، اما در بیشتر موارد در سراسر جهان، ماهیان خاویاری (که گونه‌های کلیدی آن در معرض خطر انقراض طبقه‌بندی شده‌اند) قبل از برش و خارج کردن خاویار کشته می‌شوند. بنابراین، تولید خاویار مبتنی بر سلول هم به نگرانی‌های اخلاقی و هم به پایداری پاسخ می‌دهد؛ همچنین به مصرف‌کنندگان اطمینان می‌دهد که خاویار از ماهی‌هایی که در آب‌های آلوده شنا کرده‌اند به دست نیامده است.

شرکت CellMEAT با استفاده از محیط کشت اختصاصی بدون سرم و تکنیک مهندسی بافت و به دنبال آن با استفاده از فناوری داربست (scaffolding) که به محصول شکل قابل تشخیصی می‌دهد، خاویار آسترا مبتنی بر سلول و همچنین میگو و صدف تولید می‌کند.

سنگاپور
شرکت Umami Bioworks (که قبلاً Umami Meats نام داشت) نسخه ارتقا یافته‌ای از ابزار یادگیری ماشین خود به نام Alkemyst را عرضه کرده است. این ابزار هوش مصنوعی که در ابتدا برای تسریع تولید غذاهای دریایی کشت سلولی توسعه یافته بود، اکنون از زنجیره ارزش گسترده‌تر غذاهای دریایی از جمله آبزی‌پروری پشتیبانی می‌کند.

کاربردهای کلیدی Alkemyst عبارتند از:

• بهینه‌سازی خوراک: فرمولاسیون دقیق خوراک آبزی‌پروری که ضمن بهبود نرخ رشد و پروفایل‌های تغذیه‌ای، تأثیرات زیست‌محیطی را کاهش می‌دهد.
• افزایش محتوای پروتئین: شناسایی استراتژی‌های تغذیه و مکانیسم‌های سلولی که بازده پروتئین را هم در غذاهای دریایی کشت سلولی و هم در غذاهای دریایی متعارف افزایش می‌دهد.
• توسعه گونه‌های مقاوم به اقلیم: مدل‌سازی مبتنی بر بیومارکر (نشانگر زیستی) و انتخاب برای تسریع برنامه‌های اصلاح نژاد برای گونه‌هایی که بهتر با شرایط متغیر اقیانوسی سازگار هستند.
• بهبود آبزی‌پروری در خشکی: الگوریتم‌های تخصصی برای اصلاح نژاد مبتنی بر بیومارکر و بهینه‌سازی شرایط رشد برای گونه‌هایی که به آبزی‌پروری در محیط کنترل‌شده منتقل می‌شوند.
• بهینه‌سازی دقیق محیط کشت سلولی: تنظیم دقیق فرمولاسیون‌ها برای گونه‌های مختلف غذاهای دریایی کشت سلولی جهت افزایش کارایی و صرفه اقتصادی.
• بهبود تغذیه و ارزیابی حسی محصول: مدل‌سازی متابولیک برای بهینه‌سازی شرایط خوراک و رشد، و بهبود طعم، بافت و ارزش غذایی برای یک تجربه غذای دریایی اصیل.
• توسعه محصول جدید: تسریع نوآوری در نسل بعدی محصولات غذایی دریایی که با ترجیحات در حال تحول مصرف‌کنندگان همسو باشد.

غذاهای الهام‌گرفته از قارچ

شرکت استارت‌آپ اتریشی Revo Foods، که می‌گوید بزرگترین تأسیسات پرینت سه‌بعدی غذا در جهان را دارد، یک جایگزین غذای دریایی جدید را به عنوان جایگزینی برای ماهی کاد سیاه (black cod) به بازار عرضه کرده است. این محصول که El Blanco نام دارد، از مایکوپروتئین و روغن‌های میکروجلبک ( microalgae oil ) ساخته شده است.

به گفته Revo Foods مایکوپروتئین دارای پروفایل اسید آمینه کامل high bioavailibility  (PDCAAS) و سرشار از فیبر است، در حالی که کربوهیدرات و چربی اشباع کمی دارد. همچنین به سرعت رشد می‌کند و هر پنج ساعت زیست‌توده (بیومس) خود را دو برابر می‌کند، که آن را به یکی از کارآمدترین منابع پروتئینی شناخته‌شده برای انسان تبدیل کرده است.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

دستگاه‌ آنالیز سریع قابل حمل

ردیابی غذاهای دریایی صیدشده به صورت غیرقانونی

در ایالات متحده، دفتر اجرای قانون صید سازمان ملی اقیانوسی و جوی (NOAA) اعلام کرد که یک دستگاه جدید به شناسایی بیش از ۲۷ تن غذای دریایی قاچاق در یک برنامه آزمایشی اخیر کمک کرده است. دستگاه واکنش زنجیره‌ای پلیمراز (PCR) به افسران در میدان اجازه می‌دهد تا به سرعت تحلیل ژنتیکی غذاهای دریایی مشکوک را انجام دهند ؛ به جای اینکه نمونه‌ها را برای تحلیل به آزمایشگاه‌ها بفرستند، فرآیندی که ممکن است هفته‌ها طول بکشد تا نتیجه دهد.

دیه‌گو کاردنیوسا، کارشناس دانشگاه بین‌المللی فلوریدا، نمونه‌های جمع‌آوری‌شده از ماهی‌های وارداتی را برای شناسایی گونه‌های ماهی در دستگاه PCR قرار می‌دهد.

نوآوری‌ها

یکی ازاین دستگاهها که با همکاری محققان دانشگاه بین‌المللی فلوریدا توسعه یافته، مانند تست کووید-۱۹ عمل می‌کند؛ با این حال به جای تشخیص کووید-۱۹، از نشانگرهای ژنتیکی منحصربه‌فرد برای شناسایی گونه‌های مختلف ماهی استفاده می‌کند. پس از اضافه شدن نمونه‌ها به دستگاه، نشانگرهای ژنتیکی بسته به گونه ماهی مورد آزمایش، یک واکنش شیمیایی خاص ایجاد می‌کنند. در حال حاضر، این دستگاه می‌تواند بیش از ۱۰۰ گونه از جمله ماهی تون، کوسه و مارماهی را شناسایی کند و نشانگرهای ژنتیکی اضافی برای توسعه در آینده برنامه‌ریزی شده است. دیه‌گو کاردنیوسا، محقق ارشد این پروژه، گفت: “ایده این است که این فناوری را برای همه در دسترس قرار دهیم تا انجام آزمایش ژنتیکی در میدان به یک امر عادی تبدیل شود.” بخش صید NOAA قصد دارد آزمایش این دستگاه را در سایر بنادر بزرگ در طول سال ۲۰۲۵ ادامه دهد.

ارزیابی سموم دوکفه‌ای‌ها

یکی دیگر از دستگاه‌های قابل حمل که اخیراً توسعه‌یافته، دستگاهی است که می‌تواند به سرعت و با کارایی ، سموم دریایی (مانند اسید اوکادائیک) موجود در صدف‌های ماسل، اویستر و اسکالوپ  را شناسایی و متعاقبا می‌تواند به جلوگیری از مسمومیت اسهال‌آور صدف‌ها (DSP) قبل از بروز بیم

اری گوارشی در مصرف‌کنندگان کمک کند. همانطور که در مجله شیمی کشاورزی و مواد غذایی انجمن شیمی آمریکا (http://dx.doi.org/10.1021/acs.jafc.5b01254) گزارش شده است، استفاده از این دستگاه آسان است و می‌توان آن را هم در کشتی و هم در مناطق دورافتاده به کار برد. از طریق یک آزمون Immunoassay  جریان جانبی (LFIA)، با استفاده از یک آنتی‌بادی که به سموم OA [1]متصل می‌شود؛ این دستگاه به ماهیگیران می‌گوید که آیا صدف مورد نظر از نظر وجود OA مثبت است یا منفی.

در مورد تشخیص سمومی که می‌توانند باعث مسمومیت فلج‌کننده صدف‌ها (PSP) در انسان شوند، شرکت Neogen Europe، یک شرکت تابعه از Neogen Corp مستقر در اسکاتلند در حال بازاریابی محصول Reveal 2.0 for PSP است که می‌تواند سموم PSP را در سطح ۸۰۰ قسمت در میلیارد تشخیص دهد و در عرض پنج دقیقه نتیجه را ارائه دهد. این آزمایش هم در میدان و هم در آزمایشگاه کار می‌کند. صیادان و فرآوری‌کنندگان می‌توانند از این کیت برای آزمایش صدف‌های ماسل، اسکالوپ، اویستر و cockles استفاده کنند.

انرژی خورشیدی برای پرورش ماهی

استفاده از پنل‌های خورشیدی برای آبزی‌پروری در سطح جهان در حال گسترش است و وسیله‌ای پایدار و کارآمد از نظر انرژی برای تأمین برق پمپ‌ها، سیستم‌های فیلتراسیون و سایر تجهیزات ارائه می‌دهد. در یکی از این طرح‌ها، که “شمالی‌ترین نیروگاه خورشیدی شناور جهان” نام گرفته است، شرکت انرژی تجدیدپذیر نروژی Alotta با همکاری شرکت پرورش ماهی Emilsen Fisk، در حال نصب یک نیروگاه خورشیدی شناور در تأسیسات این شرکت در Båfjordstranda است که حدود ۴۰۰۰ کیلومتر از قطب شمال فاصله دارد.

به گفته Alotta  این پروژه با هدف کاهش وابستگی به ژنراتورهای دیزلی که در بخش آبزی‌پروری انجام می‌شود ، از نظر مالی توسط شرکت دولتی نروژی Enova حمایت می‌شود،

گفته می شود که در حال حاضر حدود ۴۰٪ از مزارع پرورش ماهی نروژ با دیزل کار می‌کنند که باعث افزایش انتشار گازهای گلخانه‌ای و هزینه‌های سوخت می‌شود. سیستم خورشیدی شناور، که توسط Alotta توسعه یافته برای کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی طراحی شده است.

گفته می‌شود شرکت Emilsen Fisk قصد دارد سیستم120  Alotta Solar Hybrid  را که برای محیط‌های دریایی مهندسی شده است، برای گنجاندن انرژی‌های تجدیدپذیر در ترکیب انرژی خود ادغام کند.

Enova ۴۵٪ از هزینه‌های پروژه را از طریق صندوق اقلیم و انرژی تأمین می‌کند. سیستم خورشیدی شناور قرار است در مارس/آوریل ۲۰۲۵ نصب شود.

[1] توکسین‌های OA به آفلاتوکسین‌ها اشاره دارند که سموم طبیعی تولید شده توسط انواع خاصی از قارچ‌ها هستند.

 

• ترجمه و بازنویسی
• آقای مهندس سید مرتضی سجادی کارشناسی ارشد صنایع غذایی